Wat is er in hemelsnaam toch aan de hand in het Westelijk Koninkrijk? Eerst konden er niet snel genoeg architecten gevonden worden om het ding, het koninkrijk dus, te verfraaien. Daarna waren er paladijnen nodig om het geval, het koninkrijk dus, te beschermen tegen van alles en nog wat. En nu hebben ze burggraven van doen om het gedoe, het koninkrijk dus, … Ja om wat te doen eigenlijk? Blijkbaar is er op dit moment een zwakke koning aan de macht. Dat heb je met die koningen. Niet iedereen is even geschikt om koning te zijn. Goed om de gemoederen van de bevolking te sussen, worden burggraven, wij dus, uitgestuurd. Laten we aan onze taak beginnen!
Het doel in Burggraven van het Westelijk Koninkrijk is kinderlijk eenvoudig. Wie op het einde van het spel de meeste overwinningspunten heeft verzameld, wint Burggraven (laat ik het vanaf nu maar afkorten). Hoe makkelijk kan het zijn. Hoe raak je aan die dingen, overwinningspunten dus, hoor ik u denken. Wel, dat zal ik hieronder eens keurig voor u oplijsten.
Maar laten we eerst met het spelmateriaal beginnen. Iedere speler ontvangt bij het begin van het spel 8 startinwonerkaarten, 20 arbeiders, 1 burggraaf, 3 gildehuizen, 3 handelsposten en 3 werkplaatsen in zijn spelerskleur. Er zit materiaal in voor 4 spelers in 4 kleuren dus: rood, geel, blauw en groen. Daarnaast krijgt elke speler nog een eigen tweezijdig spelersbord (een zijde is bedoeld voor het solospel), 1 zwarte corruptiesteen en 1 witte loyaliteitssteen.
De doos bevat daarnaast ook nog 5 koninkrijkborden die samen met het kasteel het centrale spelbord vormen. We hebben ook nog 40 zilver, 24 zwarte inktpotten, 24 gele goudstaven en 24 grijze steenblokjes. Verder hebben we nog 35 manuscripten, 1 startspelersfiche, 68 neutrale zwarte inwonerkaarten (zwarte streep vooraan), 10 heldinwonerkaarten (bruine streep), 4 kerkbonuskaarten, 1 armoedekaarten, 1 welvaartkaart, 10 spelerskaarten, 1 kasteelleiderkaart, 4 vermenigvuldigkaarten, 30 schuldkaarten en 30 eigendomsaktekaarten.
Er zit ook nog wat extra materiaal in de doos bedoeld voor het solospel.
Burggraven zet snel op. De 5 koninkrijkborden worden met de juiste zijde (afhankelijk van het aantal spelers) naar boven in het midden van de tafel gelegd. Het kasteel wordt in de open cirkel van de koninkrijkborden geplaatst. De neutrale inwonerkaarten worden geschud en in 5 min of meer gelijke stapels op het aangegeven veld in het speelbord geplaatst.
De 5 manuscripten met een grijze achterkant (alle andere manuscripten hebben een zwarte achterkant) vormen 5 stapels die vervolledigd worden door er 6 zwarte manuscripten aan toe te voegen. De 5 stapels met 7 manuscripten (grijs bovenaan) worden open op de daarvoor bestemde velden op het speelbord geplaatst. De spelers zien dus altijd het bovenste manuscript maar mogen niet in de stapels kijken wat het volgende manuscript zal zijn.
De rest van het speelmateriaal (inktpotten, goud, steen, vermenigvuldigkaarten, de kerkbonuskaarten en de kasteelleiderkaart worden naast het speelbord gelegd.
Iedere speler heeft dus ook een eigen spelersbord. Hij plaatst zijn handelsposten, gildehuizen en werkplaatsen op de juiste velden. Ook de corruptiesteen en de loyaliteitssteen worden op de daartoe voorziene plaats van het spelersbord gezet. De 20 arbeiders staan naast het spelersbord.
Er wordt willekeurig een startspeler gekozen. Die speler krijgt de startspelerfiche voor de duur van het spel. We zijn er bijna maar nog niet helemaal. De spelerskaarten worden geschud en hiervan worden er aantal kaarten gelijk aan het aantal spelers + 1 op tafel gelegd. Onder iedere spelerskaart wordt dan een willekeurig getrokken held-inwonerkaart geplaatst. Iedere speler kiest dan in omgekeerde spelersvolgorde één van die paren.
Nadat een speler zijn paar gekozen heeft, plaatst hij zijn burggraaf op het veld van het speelbord dat overeenkomt met het getal op de gekozen spelerskaart (wit getal in rood veld). Hij ontvangt ook de afgebeelde grondstoffen, zilver, schulden en eigendomsakten. Soms staan er ook extra acties op een spelerskaart afgebeeld (eigendomsakten omdraaien, loyaliteit ontvangen, enz…). De speler voert deze acties meteen uit. Tot slot draait hij zijn spelerskaart om en legt die linksboven naast zijn spelersbord als overzichtskaart. Hij schudt zijn held-inwonerkaart samen met zijn 8 start-inwonerkaarten en eventuele andere neutrale inwonerkaarten die hij via de gekozen spelerskaart ontving. Hij neemt drie kaarten in zijn hand. De overige kaarten vormen een trekstapel links van zijn spelersbord.
Er worden nog twee stapels gevormd vooraleer we met burggraven kunnen beginnen. Op de armoedekaart worden een aantal schuldkaarten gelegd (afhankelijk van het aantal spelers). De overgebleven schuldkaarten worden onder de armoedekaart gelegd. Hetzelfde gebeurt met de welvaartskaart. Hier worden een aantal eigendomskaarten (ook hier afhankelijk van het aantal spelers) bovenop gelegd. De rest van de eigendomskaarten liggen onder de welvaartskaart.
Oef we zijn klaar om te beginnen. Of toch bijna. Eerst wordt in de spelregels het principe van de schulden en eigendomsakten en de loyaliteit, corruptie & misdaad uitgelegd. Tijdens het spel ontvangen spelers schulden en eigendomsakten. Schulden zijn een teken van armoede, eigendomsakten een teken van welvaart. Het einde van Burggraven wordt ingeluid zodra de armoede- of welvaartkaart zichtbaar wordt. Alle schulden die niet zijn afgelost zijn 2 minpunten, eigendomsakten zijn pluspunten. Je kunt tijdens een spel schulden en eigendomsakten omdraaien. Een schuld is dan afgelost. Het zijn geen minpunten meer en je ontvangt meteen een grondstof naar keuze. Eigendomsakten zijn 1 punt op het einde van het spel. Omgedraaide eigendomsakten zijn echter 3 punten waard.
Zodra het einde van het spel is ingeluid ontvangt de speler die de meeste kaarten heeft omgedraaid van de juiste soort (als de armoedekaart eerst zichtbaar wordt omgedraaide schulden, als het de welvaartkaart is omgedraaide eigendomsakten) 12 punten. De tweede speler ontvangt dan 8 en de derde speler 4 punten.
Loyaliteit en corruptie beïnvloeden het spel. Spelers ontvangen die dingen door verschillende acties en effecten. Dit wordt bijgehouden op het juiste spoor op het spelersbord. Wie heel corrupt is zal veel schulden ontvangen, wie heel loyaal is krijgt eigendomsakten. Als een speler tegelijk corruptie en loyaliteit ontvangt, beweegt de corruptiesteen als eerste. Op een bepaald moment zullen de corruptie- en de loyaliteitssteen op hetzelfde veld terechtkomen (botsen). Vanaf dat moment worden beide stenen gezamenlijk verplaatst.
En nu kunnen we starten! Wanneer een speler aan de beurt is, doorloopt hij een aantal fases. De startspeler begint, daarna komen de andere spelers in spelersvolgorde aan de beurt. Burggraven blijft doorgaan tot ofwel de armoede- of de welvaartskaart zichtbaar wordt.
Zo ziet een spelersbeurt eruit. In fase 1 doet hij aan kaartmanagement. Hij verplaatst de geplaatste kaarten in zijn rij 1 veld naar rechts. Het kan zijn dat een kaart hierdoor van het spelersbord valt, deze kaarten vormen een open aflegstapel. Als deze kaart een afzeteffect heeft (symbool op de kaart) wordt dit effect nu uitgevoerd. Daarna legt de speler 1 inwonerkaart uit zijn hand op het meest linkse veld. Als het een misdadiger is (doodskopsymbool op de kaart) ontvangt de speler meteen 1 corruptie per misdaadsymbool op de kaart (yep, je hebt gewone en buitengewone misdadigers). Als de kaart een direct effect heeft (bliksemschichtsymbool) dan wordt dit effect meteen uitgevoerd. Wanneer een speler maar drie kaarten meer heeft, wordt de aflegstapel geschud en wordt die stapel meteen de nieuwe trekstapel. De bovenste kaart van die stapel wordt dan op het linkerveld van het spelersbord gelegd. Dezelfde bovenste kaart wordt ook gebruikt als de speler geen handkaarten meer zou hebben.
Fase 2 is verplaatsen. De speler verplaatst zijn burggraaf op het centrale speelbord met de klok mee. De afstand die hij mag afleggen is gelijk aan het aantal zilver dat op de net gespeelde inwonerkaart (de kaart die links op het spelersbord ligt) linksboven afgebeeld is. De speler mag extra zilver betalen om meer stappen te mogen zetten. Hij moet wel altijd minimaal de afstand afleggen van het afgebeelde zilver.
Als een burggraaf eindigt op een veld waar een andere burggraaf staat, dan mag deze speler zijn kaarten herschikken.
Fase 3 is de hoofdactie. De speler kiest 1 van de 4 mogelijke hoofdacties uit. Ongeacht welke actie een speler uitvoert, hij gebruikt hiervoor de combinatie van symbolen op zijn spelersbord (inclusief de open aflegstapels). De 4 hoofdacties zijn handelen, gebouw bouwen, arbeiders plaatsen of een manuscript schrijven. Als onderdeel van zijn hoofdactie mag een speler ook de open inwonerkaart op het koninkrijkveld waar zijn burggraaf staat, wegsturen. Voorwaarde is wel dat het symbool van die inwonerkaart overeenstemt met de gekozen actie (handelen, bouwen, arbeiders of manuscripten). Een misdadigerssymbool telt als joker. Om een inwoner weg te sturen, betaalt de speler de zilverkosten die linksboven staan. Hij mag de symbolen die links onder het zilver staan en voert meteen de acties die rechtsboven de kaart staan uit. Nadat de weggestuurde inwoner zijn rol vervuld heeft, verwijdert hij de kaart uit het spel.
Als een speler voor handelen kiest, telt hij zijn handelssymbolen (misdadigers tellen mee als joker) en betaalt desnoods extra zilver voor extra symbolen. Afhankelijk van het veld waar zijn burggraaf staat, (bovenaan het speelbord) kan hij nu het aantal symbolen inruilen voor zilver of grondstoffen. Soms kan hij voor 3 handelssymbolen 1 inwonerkaart vernietigen om zo zijn stapel met kaarten te verbeteren. Per 4 handelssymbolen kan hij schulden of eigendomsakten omdraaien.
Met de actie een gebouw bouwen, bouw je vanzelfsprekend een gebouw. Om deze actie te financieren worden de bouw- en misdadigerssymbolen geteld. Een speler kan steen betalen om extra symbolen te krijgen. 1 steen per symbool. Om een gebouw te bouwen, moet er een lege bouwplaats (bovenaan het veld waar de burggraaf staat) zijn. Je mag een gebouw naar keuze nemen van het spelersbord. Je moet natuurlijk over voldoende bouwsymbolen beschikken om de kosten te betalen. Gebouwen brengen op het einde van het spel punten op. Hoe meer gebouwen van eenzelfde soort gebouwd zijn, hoe meer punten. Als je een gebouw bouwt, voer je meteen het effect uit van de gekozen bouwplaats. Als op de locatie beide bouwplaatsen ingenomen zijn door een gebouw, dan ontvangen de eigenaars van beide gebouwen het afgebeelde effect. Als beide gebouwen eigendom zijn van dezelfde speler ontvangt hij het effect maar een keer. Gebouwde gebouwen zorgen ook voor een continu effect tijdens het spel. Dit effect wordt zichtbaar op het spelersbord als het gebouw gebouwd is.
Arbeiders plaatsen kan alleen maar als de burggraaf op het binnenste pad (onderaan) het speelbord staat. Om arbeiders te plaatsen worden alle adel- en misdadigerssymbolen geteld. Extra symbolen kunnen gefinancierd worden met goud. De speler heeft 1, 3, 5 of 8 adelsymbolen nodig om 1, 2, 3 of 4 arbeiders te verplaatsen. Arbeiders worden aangrenzend aan je burggraaf ingezet op de eerste ring van het kasteel. Na het plaatsen van de arbeiders controleert de speler of er 3 of meer arbeiders van zijn kleur in eerste ring van het kasteel staan. Is dit zo dan verplaatst hij 1 arbeider naar links, 1 arbeider naar rechts en 1 arbeider naar het aangrenzende vak van de tweede ring. Hij voert direct het effect van die tweede ring uit. Door het verplaatsen van arbeiders kan er een domino-effect ontstaan in de andere velden van het kasteel. Want als daar nu 3 arbeiders van dezelfde kleur staan, moeten ook die verplaatst worden. Als er nu 3 arbeiders of meer in de tweede ring staan, dan verplaatst de speler 1 arbeider naar de derde ring en ontvangt hij 1 grondstof naar keuze.
Nadat alle verplaatsingen zijn uitgevoerd, wordt er nu gecontroleerd in welke vakken in de eerste en tweede ring er meer dan 3 arbeiders staan (kleur maakt niet uit). De overtollige arbeiders (actieve speler kiest welke, mogen ook eigen arbeiders zijn) worden uit het kasteel gegooid en keren terug naar de voorraad van de respectievelijke spelers. Als een arbeider uit de eerste ring wordt gegooid, ontvangt de eigenaar 2 zilver. Als een arbeider uit de tweede ring wordt verwijderd, ontvangt de eigenaar 1 loyaliteit en 1 grondstof naar keuze. Er kunnen geen arbeiders uit de derde ring worden gezet. Op het einde van het spel brengen arbeiders in het kasteel OP op: een arbeider in ring 1 1 punt, ring 2 2 punten en ring 3 3 punten.
De kasteelleiderkaart gaat naar de speler die als eerste een arbeider in ring 3 plaatst. Van zodra een speler meer arbeiders in ring 3 heeft, wordt hij de nieuwe eigenaar van de kaart. Wie de kaart op het einde van het spel in zijn bezit heeft, ontvangt 5 punten.
De vierde mogelijke actie is een manuscript schrijven. Ook deze actie kan alleen gekozen worden als de burggraaf zich op het binnenste pad (onderaan) van het speelbord bevindt. Hiervoor telt de speler zijn kerk- en misdaadsymbolen op. Inktpotten kunnen ingezet worden voor extra symbolen. Het aantal symbolen om een manuscript uit te voeren, staat op het manuscript naast het veld waar de burggraaf staat. Als een speler het manuscript kan schrijven, voert hij de directe effecten die op het manuscript staan afgebeeld uit. Een speler mag slechts 1 manuscript in een beurt uitvoeren. De speler die als eerste drie manuscripten schrijft met dezelfde lintkleur ontvangt de bijhorende kerkbonuskaart. Kerkbonuskaarten zijn 3 punten waard op het einde van het spel. Op het einde van het spel brengen sets van manuscripten met verschillende lintkleuren punten op. Iedere set van vier verschillende lintkleuren leveren bijvoorbeeld 16 punten op.
Op naar fase 4 tijdens een spelersbeurt, het inhuren van nieuwe inwoners. Een speler mag na het uitvoeren van zijn hoofdactie de bovenste inwonerkaart van het koninkrijkdeel waar de burggraaf staat, inhuren. Per beurt 1 kaart. De speler betaalt de zilverkosten, voert de effecten rechtsboven van de kaart uit en legt daarna de kaart bovenop zijn aflegstapel.
Fase 5 is het afhandelen van de botsing van de corruptie- en loyaliteitssteen. Als blijkt dat beide stenen van de actieve speler gebotst hebben, worden de volgende zaken uitgevoerd. Alle spelers die hun tweede werkplaat gebouwd hebben en geen misdadiger op hun spelersbord hebben liggen, ontvangen 1 loyaliteit. Alle inwonerkaarten op de spelersborden met een effect tijdens botsingen worden uitgevoerd. De actieve speler ontvangt datgene wat staat afgebeeld boven de plaats waar zijn stenen zich bevinden. Alle andere spelers ontvangen wat onder de stenen is afgebeeld. Nadat dit uitgevoerd is, plaatst de actieve speler zijn beide stenen terug op hun beginpositie.
Tot slot is er nog fase 6 kaarten aanvullen. De speler vult zijn hand terug aan tot de handlimiet met kaarten van de trekstapel. In het begin van het spel is de handlimiet 3 kaarten. Maar door bijvoorbeeld de kasteelleiderkaart in bezit te hebben, kan de handlimiet stijgen naar 4 of meer kaarten. Als een speler kaarten moet pakken, en er zijn geen voldoende kaarten in de trekstapel, dan wordt de aflegstapel geschud. Als een speler dit moet doen, controleert hij of er misdaadsymbolen op zijn spelersbord te zien zijn. Is dit zo, dan neemt hij 1 corruptie, is dit niet zo krijgt hij 1 loyaliteit.
Het einde van het spel wordt ingezet, zodra de armoede- of de welvaartskaart wordt vrijgespeeld. De lopende ronde wordt afgemaakt en daarna zijn alle spelers nog 1 keer aan de beurt in de slotronde. Het spel eindigt altijd met de speler die rechts van de startspeler zit. De punten worden geteld. Gebouwen, arbeiders, manuscripten, eigendomsakten, kasteelleiderkaart en kerkbonussen leveren punten op. Lopende schulden zijn minpunten. De meest omgedraaide schulden of eigendomskaarten leveren ook nog punten op. Wie de meeste punten heeft, wint Burggraven
Copyright Victor Rueda
Burggraven van het Westelijk Koninkrijk is deel 3 in de rode trilogie van Shem Phillips & S J Macdonald. Architecten en Paladijnen gaan Burggraven vooraf. Ik beken meteen. Ik ben een onvoorwaardelijke fan van de eerste twee delen van de trilogie. Architecten was een fantastische binnenkomer en Paladijnen ging daar nog eens over. Voor zijn rode trilogie creëerde Shem Philip ook al een blauwe reeks, met als meest gekende deel de Rovers van de Noordzee. De andere twee delen van de trilogie (Explorers en Shipwrights) vallen minder in de smaak bij het brede publiek en kregen dan ook geen Nederlandse vertaling.
Dankzij het artwork van Mihajlo Dimitrievski voor zowel de blauwe als rode reeks voel je een zekere verwantschap en lijken de spellen op elkaar. Maar schijn bedriegt. Mijn verwachtingen waren alvast hooggespannen. Rovers van de Noordzee is heel vermakelijk, Architecten vond ik nog iets beter en Paladijnen is voor mij helemaal top. Ik keek dan ook reikhalzend uit naar de Burggraven in de hoop op nog meer spelplezier. Heeft Burggraven die verwachtingen ingelost? Wel, deels. Begrijp me niet verkeerd. Ik vind Burggraven een fantastisch uitdagend en bijzonder leuk spel. Maar als ik de drie spellen in de rode reeks moet vergelijken, blijft Paladijnen mijn topper, met Burggraven als een goede tweede.
Net zoals Paladijnen is Burggraven geen spek voor ieders bek. Je hebt tijd, lees een aantal potjes nodig, om de kracht van het spel te ontdekken. Architecten is de meest toegankelijke van de drie. Getuigen daarvan zijn plaats in de spellengek top 100. Plaats 56 om precies te zijn. Rovers van de Noordzee gaat Architecten nog vooraf op plaats 48. Geen spoor van Paladijnen in de lijst. Begrijpelijk want zowel Paladijnen als Burggraven vergen enige inspanning. Ten eerste zijn er de spelregels. Een uitgebreid boekje (24 bladzijden) voor Burggraven. Maar de structuur van de regels is klaar en helder en alles is na een eerste lezing duidelijk. Veel voorbeelden om alles te staven, duidelijke symbolen op de spelonderdelen en een mooi overzicht van alle effecten. Een lezing en alles is duidelijk. Weinig voer tot verkeerde interpretatie. Top dus.
Veel regeltjes wel, en dus kan de speluitleg en het opzetten van het spel enige tijd in beslag nemen en hier haken bepaalde spelers al af. Daarnaast zijn er in Burggraven duizend en een mogelijkheden om punten te verzamelen, menig recensent durft het woord puntensalade in de mond te nemen. Bij beginnende en onervaren spelers zijn die mogelijkheden vaak overrompelend en weet men niet meteen hoe te starten. Spelers die alles graag doorgronden en heel doordacht hun actie willen kiezen, kunnen hierdoor een spelbeurt vertragen. Andere spelers kunnen dit als storend ervaren. Nochtans is een spelbeurt in wezen eenvoudig en beperkt tot 1 actie. Maar net daarom moet er goed nagedacht worden over die ene actie.
Om vlot aan punten te geraken is een goed kaartmanagement belangrijk. Hoe sneller je de startkaarten kan vervangen door krachtigere inwonerskaarten, hoe beter je acties kan uitvoeren. Deckbuilding is een van de spelmechanismen van Burggraven. Maar omdat je maar maximaal één kaart per beurt kan verwerven, is het geen eenvoudig gegeven om een goed deck op te bouwen. Ook hiervoor is dus een leercurve nodig. Goed kijken welke kaarten ter beschikking zijn, jouw burggraaf naar die plaats in het koninkrijk verplaatsen en dan ervoor zorgen dat die kaart zo snel mogelijk in jouw hand komt, is essentieel om te winnen. Tijdig kaarten uit jouw deck verwijderen is dan ook een noodzaak. Maar dit is niet iedereen gegeven en de ene speler zal sneller dan de andere dit spelmechanisme door hebben. Kortom, zoals eerder gezegd, Burggraven is geen spek voor ieders bek.
Kort samengevat, Burggraven is een goed opgebouwd en uitgebalanceerd spel. Minder uitdagend dan Paladijnen, maar met een kortere speelduur zal dit eerder spelers overtuigen dan zijn voorganger. Wie de tijd en energie heeft om voldoende potjes te spelen, zal ontdekken dat het spelplezier stijgt. Burggraven heeft dus een grote herspeelbaarheid. Och ja, Burggraven kan je ook solo spelen. Hiervoor zijn er aangepaste regels en spelmateriaal. Ik ben geen solospeler en heb dit dan ook niet uitgetest.
- Burggraven van het Westelijk Koninkrijk (White Goblin Games, 2023)
- Auteur: Shem Phillips & S J Macdonald
- Artwork: Mihajlo Dimitrievski
- 1-4 spelers vanaf 12 jaar
- 90 minuten
- https://www.whitegoblingames.com/game/b ... oninkrijk/
- Adviesprijs: 54,95 euro
