Het is weer van dat. Het Westelijk Koninkrijk heeft onze hulp alweder nodig. Waar ze de vorige keer op zoek waren naar architecten om het koninkrijk te verfraaien en meer van dat, zijn ze nu op zoek naar nobele mannen en vrouwen. Wat wordt er van ons verwacht hoor ik u denken? Wel, niet weinig. Zet u schrap. We moeten allerhande soorten groepen van mensen buiten onze landsgrenzen houden. Vikingen, Byzantijnen en Saracenen om er maar enkele op te sommen. Daarnaast verwacht de mensheid ook van ons dat we de muren van steden en gemeenten versterken. Hiervoor zullen we arbeiders moeten inhuren. Terwijl zij het werk doen, zullen wij het geloof (kies er maar één) verspreiden en proberen we links en rechts buitenstaanders te bekeren. U ziet er zich geen beginnen aan? Geen paniek. We krijgen hulp. De koning (wie dat ook moge wezen) zendt ons zijn trouwste ridders, zijn paladijnen, om ons bij te staan.
De doos van de Paladijnen (om vlotter te werken heb ik de titel afgekort) bevat naast een lijvig spelregelboekje heel veel spelmateriaal. Hou u vast. Ik som het even op: 22 werkers, 18 verkenners, 18 handelaren, 18 strijders, 18 priesters, 18 criminelen, 32 werkplaatsen, 28 monniken, 28 buitenposten, 28 potten, 50 zilver, 40 proviand, 1 startspelerfiche, 1 grondstofspeelstuk (voor het solospel), 12 eigenschapschijven (4 van elke kleur), 48 paladijnenkaarten, 32 inwonerkaarten, 36 buitenstaanderkaarten, 10 “gunst van de koning” kaarten, 6 “bevel van de koning” kaarten, 24 verdenkingskaarten, 24 taveernekaarten, 24 muurkaarten, 17 plotkaarten (voor het solospel), 24 schuldkaarten, 4 tweezijdige spelersborden en tot slot één uit twee delen bestaande speelbord.
Het hoeft geen betoog dat het opzetten van het spel met al dit spelmateriaal enige tijd behoeft. Ook het lezen en doorgronden van de spelregels is niet in een wip geklaard.
Laat ik me beperken tot het vermelden dat iedere speler een spelersbord krijgt en 12 eigen paladijnenkaarten. Het spelersbord van een speler wordt gevuld met werkplaatsen, monniken, buitenposten en genummerde potten. Op het scorespoor op zijn spelersbord houdt de speler bij hoeveel invloed (blauwe schijf), geloof (zwarte schijf) en kracht (rode schijf) hij heeft. Hij krijgt om te beginnen ook een hoeveelheid zilver (drie om precies te zijn) en proviand (slechts eentje).
Naast een individueel spelersbord is er ook een centraal speelbord. Daar vind je de inwonerskaarten, muurkaarten, belastingen (een aantal zilverstukken afhankelijk van het aantal spelers), schuldkaarten, verdenkingskaarten, buitenstaanderkaarten, taveernekaarten, de “bevel van de koning” kaarten en de “gunst van de koning” kaarten terug. De arbeiders (werkers, verkenners, handelaren, strijders, priesters en criminelen) vormen samen met het resterende zilver en proviand een algemene voorraad.
Een willekeurige startspeler (de speler die het laatst hoffelijk geweest is bijvoorbeeld) wordt gekozen en Paladijnen kan beginnen.
Om te starten kiest iedere speler (te beginnen met de speler rechts van de startspeler) een openliggende inwonerskaart. Deze kaart levert hem misschien meteen een beloning (proviand, zilver, …) op. Iedere inwoner zorgt voor een bijkomend voordeel als een specifieke actie uitgevoerd wordt.
We zijn klaar om te starten met Paladijnen. Het spel telt zeven ronden. Wie na zeven ronden de meeste overwinningspunten verzameld heeft, wint Paladijnen. Iedere ronde start door de startspelerfiche door te geven aan een volgende speler(met de wijzers van de klok mee). Vanzelfsprekend wordt deze stap overgeslagen in de eerste ronde.
Daarna worden de “bevel van de koning” (eerste drie ronden) en/of de “gunst van de koning” kaarten (vanaf de derde ronde) opengedraaid. “Bevel van de koning” kaarten leveren overwinningspunten op als een speler op het einde van het spel voldoet aan de voorwaarde op de kaart (meestal moet je een aantal dingen bereikt hebben, bijvoorbeeld vijf monniken op pad gestuurd). De “gunst van de koning” kaarten zijn bijkomende acties die de spelers kunnen kiezen tijdens hun beurt.
Daarna worden een aantal taveernekaarten opengelegd (één meer dan het aantal spelers). Op iedere taveernekaart staan vier specifieke arbeiders. In startspelervolgorde kiezen alle spelers een taveernekaart en nemen de vier afgebeelde arbeiders. Samen met de twee arbeiders van hun paladijnkaart zijn dit de zes arbeiders die een speler iedere ronde krijgt. Arbeiders worden tijdens een spelersbeurt ingezet om acties uit te voeren.
In de volgende stap nemen alle spelers de drie bovenste kaarten van hun paladijnentrekstapel. Ze kiezen één paladijnkaart om deze ronde te gebruiken en leggen die gedekt op hun spelersbord. Eén kaart leggen ze gedekt boven op hun stapel. De derde kaart wordt gedekt onder de stapel gelegd.
Alle spelers draaien gezamenlijk hun paladijnkaart open en nemen meteen de twee afgebeelde arbeiders. Daarnaast zorgt iedere paladijn ook voor een tijdelijke boost van een of twee van de eigenschappen (invloed, geloof of kracht). Tot slot heeft iedere paladijn een speciale eigenschap, een extra voordeel bij een specifieke actie.
Te beginnen met de startspeler voert iedere speler nu een actie uit of hij beslist om te passen. Als alle spelers gepast hebben eindigt een ronde. En wordt het centrale speelbord voorbereid (aanvullen en/of vervangen van de nodige kaarten) op een volgende ronde.
Een speler heeft een ongelooflijk gamma aan acties die hij kan kiezen. De meeste acties staan op zijn eigen spelersbord afgebeeld. Daarnaast komen er ook bijkomende acties (dankzij de “gunst van de koning” kaarten) op het centrale speelbord beschikbaar.
De acties op de linkerzijde van een spelersbord (ontwikkelen, jagen, ruilen, rekruteren, bidden en samenzweren) zijn gericht op het opbouwen en verzamelen van grondstoffen. Die grondstoffen heb je nodig om de acties op de rechterzijde van het spelersbord (uitzenden, versterken, bezetten, vergeven, aanvallen en bekeren) uit te voeren. Deze acties zijn gericht op het ontvangen van punten en het vergroten van de eigenschappen invloed, geloof en kracht.
Belangrijk is dat je voor het uitvoeren van de acties arbeiders moet inzetten. Er zijn zes verschillende soorten arbeiders (de soort zie je aan de kleur). Bepaalde acties vergen een arbeider van een welbepaalde kleur. Bij andere acties kan je willekeurig een arbeider inzetten of een combinatie van beide. De criminelen (de paarse arbeiders) zijn jokers en overal inzetbaar. Let op, iedere keer als je een crimineel in dienst neemt, moet je ook een verdenkingskaart nemen. Die verdenkingskaarten leveren een speler inkomsten uit de belastingen op. Als de belastingen uitgeput zijn, volgt er een inquisitie. De speler(s) die dan de meeste verdenkingskaarten in zijn bezit heeft, moet verplicht een schuldkaart nemen. Niet afgeloste schulden zijn negatieve punten op het einde van het spel.
Voor de acties op de rechterhelft heb je drie arbeiders nodig. Je start iedere ronde met zes arbeiders, dus dit zijn dure acties. Door te ontwikkelen kan je echter werkplaatsen op een arbeidersvakje in het rechterdeel bij een actie zetten. Hierdoor moet je dan één of twee arbeiders minder inzetten als je die actie kiest.
Het zou ons te ver leiden om hier en nu alle acties in detail te bespreken. De symbolen op de spelersborden zijn wel heel duidelijk zodat iedere speler weet wat hij moet doen als hij de actie wil uitvoeren alsook wat de beloning is. Paladijnen zit dus wel logisch in elkaar.
Een speler hoeft niet al zijn arbeiders in een ronde te gebruiken. Hij mag drie arbeiders houden iedere ronde om die in de volgende ronde te gebruiken. Een speler beslist dus zelf hoeveel acties hij in een spelronde wil doen vooraleer hij past.
Na ronde zeven worden de punten geteld. Een speler krijgt punten voor en hier gaan we:
- Voltooide “bevel van de koning” kaarten (je hebt maw voldaan aan de voorwaarden op de kaart). Het aantal punten staat op het centrale spelbord onder de kaart.
Als je voldoende ver vooruit gegaan bent op het eigenschappenspoor ontvang je de afgebeelde punten voor iedere eigenschap (invloed, geloof en kracht).
Als je de actie ontwikkelen zes keer of meer gekozen hebt, krijg je de afgebeelde punten.
Iedere afbetaalde schuld levert een punt op. Iedere niet-afbetaalde schuld kost je drie punten.
Je krijgt een overwinningspunt per drie zilver/proviand die je nog over hebt.
Je krijgt overwinningspunten als je vijf of meer monniken hebt uitgezonden, 5 of meer muren hebt gebouwd, 5 of meer velden bezet hebt met bezettingsposten, alsook voor 5 of meer vergevingen (vijf of meer keer de actie vergevingen hebt gekozen) gedaan hebt.
Je krijgt ook overwinningspunten voor elke buitenstaander die je bekeerd hebt.
Je telt al die punten op en wie de meeste punten heeft, wint Paladijnen. Bij een gelijkspel wint de gelijkspelende speler die de meeste punten behaalde met de “bevel van de koning” kaarten. Is dat ook gelijk, dan wint de gelijkspelende speler met de minste verdenkingen. Is er dan nog een gelijke stand, wel speel dan nog een keer.
Copyright Sem Phillips
Paladijnen is een ongelooflijk uitdagend en bijzonder leuk spel. Laat je dus niet afschrikken door de grote hoeveelheid spelmateriaal en het lijvige spelregelboekje. Eens je je daar doorgeworsteld hebt, opent zich een wonderbaarlijk gezelschapsspel waar je uren spelplezier kunt aan beleven.
Meteen kaart ik het meest negatieve aan. De spelregels zijn inderdaad lijvig. Hoewel logisch opgesteld met voldoende uitleg bij iedere stap, heb je toch een uurtje nodig om ze door te nemen. Het is de eerste maal dat ik bij een spel van Sem Phillips meerdere keren dingen moest herlezen vooraleer ik snapte wat er bedoeld werd. Dit kan natuurlijk ook volledig aan mij liggen. Ik word er per slot van rekening ook niet jonger op. Het helpt niet dat er in de Nederlandse spelregels ook enkele foutjes geslopen zijn. Geen fouten tegen de spelregels maar taalfouten. Een paar krakkemikkige zinconstructies bijvoorbeeld. Of een verkeerde verwijzing naar bijkomende uitleg. (bijvoorbeeld “de verdenkingskaarten worden uitgelegd op pagina 16”, terwijl de uitleg op pagina 15 staat). Op pagina 2 worden de verschillende eigenschappen opgesomd. In de opsomming staat zowel de blauwe als rode schijf voor de eigenschap "invloed". Het duurde een tijdje voor ik door had, dat de rode eigenschap eigenlijk "kracht" is. Niets ergs maar toch vermijdbaar als je spelregels voor je ze drukt nog eens goed laat nalezen.
Goed, dit is dan ook het enige negatieve dat ik kan opmerken. Voor de rest niets dan lof. Trouwens, toen ik het spel een eerste keer uitlegde, waren dankzij de duidelijke symbolen op de spelersborden en de kaarten de spelregels voor de andere spelers heel duidelijk. Wat minder duidelijk is, is de tactiek die je als speler moet toepassen om dit ding winnend af te sluiten.
De opties die een speler heeft, zijn oneindig en je hebt zeker een aantal potjes nodig om door te hebben hoe je Paladijnen het best speelt. Laat ik alvast een tipje van de sluier lichten. Goed gebruik maken van het eigenschappenspoor is een voorwaarde om op het einde vlot punten te scoren. Paladijnen is wel geen spek voor ieders bek. Het hoort zeker in de categorie van expertspellen thuis.
Je wordt, zoals ik al vermeldde, overdonderd door de mogelijkheden (lees verschillende acties). In de eerste ronden is iedere speler vooral bezig met zijn eigen spelersbord en is de interactie tussen de spelers beperkt. Gaandeweg, o.a. door het onthullen in iedere ronde van een nieuwe “gunst van de koning” kaart op het centrale spelersbord of het plaatsen van monniken en bezettingsposten op datzelfde speelbord, worden jouw acties gedwarsboomd door een andere speler. En krijg je dus wel degelijk spelersinteractie.
De spelduur van Paladijnen hangt af van het aantal spelers. Reken op minstens een half uur per speler. Met twee spelers kan je klaar zijn op een uurtje. Met vier ben je snel twee uur bezig. Dit kan voor sommigen een afknapper zijn. Maar ik garandeer je, zelfs met vier spelers, vliegt de tijd voorbij en verveel je je geen seconde. En vooral, wanhoop nooit. Als de geplande actie in een ronde tegenvalt omdat andere spelers de benodigde kaart voor jouw neus wegkapen of hun monnik op het centrale speelbord op dat vakje neerzetten die jij in gedachten had, panikeer dan niet. Gewoon het geweer van schouder veranderen, op zoek gaan naar een andere opportuniteit die er ongetwijfeld is en je bent weer back in business.
Ik ben een onvoorwaardelijke fan van de spellen van Sem Phillips. In zijn blauwe reeks konden de Rovers van de Noordzee me al bekoren. Toen hij met Architecten zijn rode reeks startte, werd ik nog enthousiaster. Met Paladijnen is het hek helemaal van de dam. Hopelijk vertaalt White Goblin ook het derde deel in de rode reeks, Burggraven (Viscounts). Ik kijk er nu al naar uit.
Om af te sluiten toch nog een minpuntje, een scoreblok om de punten op het einde van spel te noteren ware handig geweest. Nu moeten de spelers zelf een blad bij de hand hebben. Niets onoverkomelijks maar toch. Op Boardgamegeek vind je wel voorafgedrukte formulieren om de stand te noteren. Handig en beslist de moeite om die daar af te drukken.
Och ja, Paladijnen kan je ook solo spelen. Een niet onbelangrijk deel van het spelregelboekje (8 pagina’s van de 27) wordt hieraan gewijd. Als gezelschapsspeler pur sang heb ik het solospel niet uitgetest.
- Paladijnen van het Westelijk Koninkrijk (White Goblin Games, 2021)
- Auteur: Shem Phillips en S.J. Macdonald
- Artwork: Mihajlo Dimitrievski
- 1-4 spelers vanaf 12 jaar
- 90 minuten
- https://whitegoblingames.com/game/palad ... oninkrijk/
- Adviesprijs: 64,95 euro
