Toen Stonemaier Games afgelopen februari iedereen verraste met de aankondiging van Expeditions, een vervolg op Scythe, vierden wij een klein feestje. Hoera voor dat nieuwe spel in de wereld van Scythe, een van onze favorieten op onze speeltafel. Ik weet nog goed dat we ons eerste spelletje speelden, op een van de eerste dagen van de eerste corona lockdown die geen lockdown mocht heten. Scythe werd een spannende gezinsactiviteit, tussen het thuiswerken, thuisonderwijs en de gezamenlijke buurt ommetjes in. Honderden potjes verder komt een vervolg dan natuurlijk als geroepen.
In juli kwam Expeditions binnen, één dag voor onze eigen expeditie naar Frankrijk. We hadden nog net de tijd om alles uit de doos te pakken alvorens onze vakantiespullen in te pakken. Expeditions zat daar niet bij, want één ding is zeker: een makkelijk meeneemspel is het niet. Het spel heeft drie weken op ons liggen wachten.
Afijn. We hebben intussen veertien potjes gespeeld. Daar heb ik zoveel over opgeschreven dat ik zelf het overzicht ben kwijtgeraakt. Vreemde gewoonte, maar wees gerust: al die teksten heb ik weggegooid. Hieronder volgt slechts een samenvatting gevolgd door een puntsgewijze bespreking. Desalniettemin lang zat, dus wat ik in ieder geval niet zal doen is uitleggen hoe het spel werkt.
Samenvatting
Expeditions lijkt op Scythe, maar speelt echt anders. Het haalt niet het niveau van zijn voorganger, maar is evengoed leuk genoeg voor spelers die van een mooi vormgegeven ‘economische ontdek- en groei puzzel annex race’ houden.
Het thema van Scythe lijkt thematisch wat minder goed te passen op Expeditions, hoezeer je in dit spel ook zelf op ‘expeditie’ bent. Het ziet er wél weer prachtig uit allemaal.
Wat ons erg bevallen is, is het spelenderwijs ontdekken van wat je met dit spel allemaal kunt doen, het eenvoudige actiemechanisme, het opbouwen naar een maximale synergie van de kaarten die je onderweg pakt en de spannende race naar het einde.
Wat ons minder beviel was dat je tijdens het spel maar weinig gelegenheden hebt om in te grijpen in het spelverloop en te beïnvloeden hoe het met je medespelers gaat. Ook het speleinde, met een stevige beloning voor degene die hem uitmaakt, vond ik minder. Deze nadelen vallen trouwens weg in de solovariant. Deze is wederom uitstekend ontworpen door de Automa Factory, intussen een begrip in spellenland. Expeditions is echt smullen voor solospelers.
Positief
Het ontdekken van het spel is gaaf. Rondlopen met je dieselpunk mech over de speelvelden op tafel, onderweg voordeeltjes oppikken, kaarten uitzoeken die je wilt hebben, verrast worden bij het omdraaien der gebiedstegels… gewoon een erg leuke bezigheid die niet snel gaat vervelen.
- De natuurlijke manier waarop je het spel speelt is heel prettig. Expeditions is een spel waarin je stapsgewijs eens iets probeert, iets ontdekt, omgaat met de verrassingen onderweg. Het is in hoge mate een echt ‘doe-spel’ in een continu veranderende omgeving.
- Het ingenieuze en simpele actiesysteem in het spel werkt uitstekend. Je loopt en/of je verzamelt en/of je speelt een kaart. Simpel genoeg. Maar dan komt ie: je mag in principe maar twee van deze drie acties uitvoeren, dus welke van de twee acties wil je écht dit keer doen? Die keuzestress is lekker.
- Ook helemaal prima is dat je steeds meer kunt doen, met soms een heuse ‘superbeurt’ waarin heel veel samenkomt van wat je eerder hebt verzameld.
- De prachtige illustraties van Jakub Rozalski en de hoge kwaliteit van de andere componenten zijn echt top. Dit spel doet het uitstekend op de koffietafel, zeg maar, als variatie op de eeuwige groot formaat kunstboeken die daar normaliter schijnen te horen liggen. (Wij hebben geen koffietafel trouwens, maar dat terzijde.)
- De hernieuwde kennismaking met de mooie karakters uit Scythe is leuk. Alle karakters komen met een klein achtergrondverhaal en unieke eigenschappen naar Siberië voor hun eigen expeditie.
We kwamen Anna en Wojtek weer tegen, Olga en Changa, Akiko en Jiro, Vesna en Voltan, Gunter en Nacht… zonder Tag dit keer, maar ik heb me laten vertellen dat deze oude wolf braaf bij de haard zit in Gunter’s huis. Er zit trouwens ook één nieuweling bij: Matthew met husky Ceasar is over het ijs uit Alaska (of eigenlijk Usonia in Scythe taal) naar Siberië komen lopen.
- De eenvoudige spelregels in het handzame boekje. Zó moeten spelregels geschreven worden. Stap voor stap, heel overzichtelijk: één keer lezen en spelen maar.
- De automa. Elke keer overtreft de Automa Factory zichzelf weer. Nauwelijks administratie en heel soepel. En niet onbelangrijk: het voelt als een echte tegenstander die de race met jou aangaat. Of eigenlijk: twee tegenstanders, want er lopen twee concurrerende mechs rond die het jouw ontdekkingstocht flink lastig maken.
De enorme doos past (net) niet in onze kast, behalve ergens onderin een dieper stuk van die kast, weggestopt achter deurtjes. Niet ideaal. Ter geruststelling voor de Kallax fans: hij past hoor!
- Het thema is leuk, de kleine backstory ook, maar het doet er allemaal een stuk minder toe dan in Scythe. Werd je in Scythe helemaal ondergedompeld in het thema, bij Expeditions is het eerder een laagje vernis.
- De verschillende einddoelen lijken aan elkaar gelijk, maar zijn dat niet. Het vergaren van veel meteorites en/of quests is echt wel noodzaak voor genoeg punten aan het einde en het verkrijgen van genoeg kaarten en poppetjes om erop te zetten is noodzaak voor je begin. Als je dat weet, prima, maar probeer het spel vooral niet te spelen zónder deze doelen sowieso te proberen te bereiken.
Negatief
Het speleinde kan ronduit teleurstellend zijn. Degene die als eerste een vierde ster (= speleinde) plaatst, mag nadat elke andere speler nog een beurt heeft gehad óók een laatste beurt uitvoeren. Dat is een bonus voor de speler die al voorop loopt en dat vind ik tamelijk onbegrijpelijk. Het is een bewust ontworpen motief, deze beloning. Misschien dat ze tijdens het testen erachter zijn gekomen dat er spelers zijn die het spel eindeloos willen laten voortduren voor het vergaren van extra veel punten? Dat het race element dus verdween? Ik weet het niet, maar in ons huis gaat iedereen in de race-optimalisatiestand, in welk geval die bonus overbodig en storend is.
- Het gebrek aan interactie, die beperkt blijft tot het wegnemen der kaarten of het blokkeren van een locatie. Vooral het feit dat je de loop van het spel niet kunt beïnvloeden, ergert me bij dit spel, zeker als een van de spelers lekker wind mee heeft en niet meer bij te halen is (en dus ook nog die bonusbeurt krijgt). Bij Scythe is de interactie, het tactische, beter geregeld en heb je continu invloed op de anderen. (Oké, eerlijk is eerlijk: ik kan bij race spellen slecht tegen mijn verlies.)(Eigenlijk kan ik sowieso slecht tegen mijn verlies)
Ik heb een paar keer de vergelijking gemaakt met Scythe. Logisch, de makers doen het zelf immers ook door het spel nadrukkelijk te presenteren als sequel. Maar toch is het niet helemaal eerlijk. Zeker niet in ons geval. Scythe hebben we per ongeluk gekregen vlak voor de eerste Corona lockdown, met zes speelgrage mensen in huis. Expeditions is een welbewuste vooraankoop als ernstige Scythe adepten met hele hoge verwachtingen. Ik wil maar zeggen, dat kon alleen maar tegenvallen.
Expeditions is dan ook niet dat adembenemend spannende spel dat Scythe voor ons was. Je zit niet elke ronde op het puntje van je stoel te kijken wat de anderen gaan doen, en te bedenken hoe je jezelf beter kunt positioneren. Er is niet die continue dreiging van conflict, of van plotse spelbeëindiging. Wat je in Expeditions van de anderen meemaakt is hoe ver ze in hun eigen ontwikkeling zijn, of jij zelf daar nog in mee kunt, achter raakt of juist op voor loopt. Spannend als race en als redelijk strategische synergiepuzzel, maar niet als tactische strijd met anderen.
Toch speelt Expeditions lekker weg. De zoektocht naar de mooie locaties, de combinaties van je kaarten en beloningen, het kunnen kiezen op welke einddoelen je wilt gaan knallen, het zien wat de anderen op dat vlak aan het doen zijn: het speelt allemaal erg leuk en soepel. Daar komt nog bij dat als er eens niemand zin heeft om mee te doen, ik heel graag de solo variant op tafel zet.
Expeditions is, ondanks alle vergelijkingen met zijn grote voorganger, een blijver in ons huis.
