Ark Nova in het kort. Artwork: in orde. Spelmateriaal: idem. Regelboekje: studieproject. Spelsysteem: actie-selectie + economie opbouwen + kaartencombinaties maken + multi-hexagonaal puzzelen op eigen bord + race naar speleinde. Complexiteit: hoog. Speelduur: idem. Best met: twee spelers. Solo: uitstekend. Thema: natuurbescherming + dieren in dierentuinen. En ja: veel kaarten. Héél veel kaarten.
Kortom: helemaal ons soort spel. Lijkt het jou ook iets? Lees dan vooral verder. Dat mag óók als je nu al lijkt af te haken trouwens, want er volgt een reclamepraatje. (Misschien ook tijd voor mijn eigen context. Ik heb geen enkele connectie met welke ontwerper of spellenfabriek dan ook en koop mijn spellen altijd gewoon zelf. Maakt mij dat onbevooroordeeld? Echt niet. Maar wel volstrekt onafhankelijk.)
Ark Nova verdrong bij ons meteen alle andere avondactiviteiten. Eerst twee keer in mijn eentje (rulebook horror, kom ik zo op terug). En daarna een aantal potjes met twee en drie. En inmiddels een vaste speelafspraak met ons tweeën: mijn vrouw en ik. Na jaren van Gaia, Scythe, Terraforming en Brass hebben we er een stevig spelletje bij en wij zijn blij. Nou ja, dat waren we al natuurlijk, met elkaar, maar speltechnisch kan het nooit genoeg zijn, nietwaar?
Ik begin met de minst positieve zaken, maar bedenk wel: alles is relatief en ik ben intussen volkomen fan van dit spel.
Het materiaal is adequaat. Niet hoogdravend maar zeker functioneel. De kaarten zijn mooi en geven een beetje stock foto gevoel. Leuk detail: Elizabeth Hargrave is op een ervan zichtbaar. En misschien Helge Ostertag ook wel, maar die heb ik nog niet gevonden. De doos is mooi maar had ik liever gewoon in dat standaard vierkant gehad. Dat had makkelijk gepast.
Het spelregelboekje is een heus studieproject. Als je die hebt gelezen, heb je eigenlijk nog steeds geen idee wat je moet doen. Maar zomaar beginnen met het spel is er echt niet bij. Je moet er doorheen. En nog eens. Gevoel dat ik ook bij Gaia Project had. Je ziet nog niet waarom al die regels er nou zijn, en wat al die symbolen betekenen. Ga ik nou regels uitvoeren of een spel spelen?
En echt he, wanneer staat er een held op die spelregelboekjes maakt als stripverhalen? Gewoon een boekje met prenten van het spel met allemaal tekstwolkjes erbij. Die lappen tekst, allemachtig mensen. En dan ben je klaar en kom je erachter dat je nog een FAQ nodig hebt omdat het boekje soms al te vaag is. Enfin. Het is een fase, zeg maar, het doornemen van spelregels. En het is een vak apart, het schrijven ervan.
(Over de foutjes in de NL vertaling heb ik het verder niet, check daarvoor het andere draadje op dit forum.)
Een solo bij een groot spel als Ark Nova heeft een groot voordeel: dat je alles rustig kunt uitproberen. Nou ja, rustig... je hebt bij Ark Nova precies 27 beurten. Voordeel daarvan is dat je het in een uurtje speelt. Nadeel, als je dat als nadeel wilt zien, is dat je je economie wel héél snel moet opbouwen. Elke beurt moet raak zijn. Stress!
Mij lukte het niet om het eerste potje überhaupt in de groene cijfers te komen. Tweede potje wel, maar ik begon toen op 10.
De speelduur is pittig. De eerste potjes met drie hebben meer dan drie uur geduurd. Intussen duren spelletjes bij ons twee uur ongeveer. En ik denk dat dat langzamerhand naar anderhalf uur kruipt. Perfect voor een stevig avondje met zijn tweeën, zeg ik. Met drie of vier kan het misschien te lang duren allemaal.
Thematisch is Ark Nova een topper. Overal komt het beschermen van de natuur en het laten renderen van je eigen dierentuin terug. Als natuur, dieren en dierentuinen je interesseren, dan is dát alvast binnen.
Het actie selectiesysteem, waarbij je continu je niet gekozen acties sterker maakt, geeft veel keuzes die je elke beurt kunt afwegen. Het is het hart van het spel: deze vijf actiekaarten voor 1) het trekken van kaarten, 2) het spelen van dieren, 3) het bouwen van verblijven, 4) het zoeken naar sponsors en 5) het samenwerken met universiteiten en andere dierentuinen.
Al deze acties zorgen ervoor dat je je dierentuin verbetert op drie punten: populariteit, het bijdragen aan natuurconservatie projecten en je (wetenschappelijke) reputatie. Je reputatie is belangrijk voor je ontwikkeling in het spel zelf, en levert soms ook punten op, maar je populariteit en je natuurprojecten zijn de belangrijkste twee ontwikkelsporen. Je bouwt dus verblijven, haalt dieren naar binnen, doet belangrijk onderzoek, laat dieren vrij, gaat partnerschappen aan met andere dierentuinen, draagt bij aan natuurbescherming wereldwijd, enzovoort.
Je eigen dierentuin is een multihexagonale puzzel die ook nog eens bijdraagt aan je strategie. Waar bouw ik mijn verblijven? Hoe gebruik ik de rots- en waterpartijen het beste? Wanneer wil ik die bouwbonus pakken? Hou ik nog plaats over voor dat vogelverblijf?
Je bent dus gericht op je eigen dierentuin, maar er is interactie genoeg. De concurrentie op natuur conservatie projecten bijvoorbeeld, of het forceren van pauzes, het eerder pakken van kaarten en bonussen en natuurlijk de gif- en wurgfiches die je als een soort nivellerende "take that" acties aan de speler kunt geven die er het beste voor staat. Met name dat laatste vind ik interessant: het zijn niet zomaar "pest" fiches, want je pakt altijd een speler die voor je staat in populariteit en/of conservatie. Voor het spel is dat helemaal niet erg. Integendeel.
De enorme hoeveelheid kaarten geeft alle mogelijkheden voor verschillende strategieën. Dat je daarbij moet anticiperen op je medespeler(s) en ook nog het beste probeert te halen uit wat er aan dieren, projecten of sponsors beschikbaar is, maken je strategie adaptief en flexibel. Als het niet gaat zoals het moet, dan moet het maar zoals het gaat. In die zin lijkt dit spel op de (mijns inziens) beste kaartspellen van de afgelopen jaren. Komt er geluk bij kijken? Zeker! Kun je er altijd wat moois van maken? Ook dat!
Als je met de kaarten die je hebt in een cadans komt waarin je een aantal malen achter elkaar de sterkste actiekaart kunt kiezen, dan speelt dat heel lekker. Maar ook als dat niet altijd kan, speel je een soepel en opbouwend spelletje. Het levert sowieso elke beurt spannende keuzes op.
Er zijn tijdens het spel diverse momenten waarop je heerlijke sneeuwbaleffecten op je eigen economie kunt bewerkstellingen en puntensprongen kunt maken. Persoonlijk vind ik dat de mooiste momenten in een spel. Gaia Project en Brass hebben dat bijvoorbeeld ook en wij kunnen daar niet genoeg van krijgen.
De eindespel conditie van Ark Nova is erg goed bedacht: als de twee hoofdsporen (je populariteit en je conservatiespoor) elkaar kruisen, is het spel voorbij. Het break-even point van je dierentuin, zeg maar. De eindtelling is vervolgens het verschil tussen je populariteit en je conservatiescore. De scores kunnen dus negatief zijn. Je moet er maar tegen kunnen. Jaren werken aan je dierentuin (drie uur spelen) en dan te horen krijgen dat je eigenlijk failliet bent.
Over het speleinde gesproken. Ark Nova heeft een bloedspannende race naar dat einde. Wie brengt als eerste evenwicht tussen de eigen conservatieprojecten en populariteit van je dierentuin? Hier dringt zich dan weer de vergelijking op met Concordia en Scythe. Nieuw in deze race is dat het bij Ark Nova kan lonen als je dat speleinde juist niet veroorzaakt maar nog één beurtje laat gaan in de hoop dat de ander het doet. Zodat je een extra klap kan uitdelen in de beurt erna. Nog even balanceren op het randje van het spel, zoiets. Bloedlink, want de ander kan daar ook voordeel aan hebben, die heeft namelijk óók een extra beurt. Dus misschien toch eerder knallen? Zelf minder binnenhalen dan je zou kunnen, maar weten dat je de ander daarmee afknijpt? Ons laatste potje als voorbeeld. Ik speelde tot op één plekje van mijn kruisende markers, liet het daar even bij om na die beurt de steenarend (en dus een extra actie) binnen te halen. Mijn vrouw kon dankzij die extra beurt nog een reuzenpanda spelen. Allebei stoven we voorbij ons 'kruis moment'. De een 44 punten, de ander 40. Afijn. Dat racen en temporiseren naar het einde toe en daarmee soms een beredeneerde gok nemen: ik vind dat meesterlijk ontworpen. Het vereist gelijkwaardige tegenstanders, dat wel.
Dit spel leer je dus het best samen, vanuit gelijk niveau. Met acceptatie van je eigen fouten, keihard durven verliezen en bereidheid tot een stevige leercurve. Men neme vooral ook de tijd, want pas als je de tijd neemt, zie je de schoonheid van Ark Nova. Als je dit spel begint tegen een speler die al een aantal potjes heeft gehad, dan vrees ik dat je weggeblazen wordt. Een van de kenmerken van een expertspel, volgens mij.
Winnen of verliezen: Ark Nova vraagt altijd om nog een potje. Als ik verlies, dan kan ik dat niet uitstaan, ben ik geneigd om de kaarten de schuld te geven, of het geluk van de ander, of het weer buiten, maar uiteindelijk zie ik altijd dingen die ikzelf beter had kunnen doen. Wat natuurlijk vraagt om nóg een potje. Met andere kaarten, andere keuzes, lekker fris maar met ervaring. Als ik Ark Nova win, dan is dat mijn verdienste natuurlijk. Als ik een paar supercombo's weet te spelen en er bijvoorbeeld nog een in de achterzak heb voor dat laatste moment, dan geeft dat zeg maar toch een licht euforisch gevoel. Een beetje maar hoor, ik blijf bescheiden melden dat ik ook wel geluk heb gehad met die neushoorn enzo. Maar goed: ook dát vraagt om nog een potje.
Lang verhaal kort. Ark Nova krijgt volgens mij terecht een hoge internationale waardering. Het speelt gewoon fantastisch en is een nieuwe favoriet in huis. Ark Nova is goed voor urenlang denkwerk, interactie en plezier. Ik waardeer niet vaak spellen met een 10, maar Ark Nova zeker wel.
Edit: spelontwerper toegevoegd. Wel zo netjes.
... wel slechts anderhalf uur over gedaan. Had ik toch beter wat langer nagedacht af en toe.
.
. In de zomer dan zelf kijken of ik overtuigd ben om Ark Nova aan te schaffen 
