Vormgeving en materiaal
Onze eerste indruk van Roll was nogal stinky. In welke ondergekotste schimmelkast had dit nou weer gelegen? Na enig speurwerk bleek dit een original American made kwaliteitskeurmerk te zijn. Ongeveer álle dozen van de eerste lichting hadden die lucht. Een geurbuil deed wonderen. Onze Roll ruikt inmiddels niet meer naar racekak maar naar rozen.
Tweede indruk van Roll bracht het kind in mij naar boven. Plastic bekertjes in felle kleuren, een zak vol met al even kleurige dobbelstenen, tientallen kartonnen kaartjes met de heerlijk bekende (en lekker lelijke) plaatjes en symbolen. Kortom: een hoeveelheid spullen dat al meteen deed vermoeden dat je dit eindeloos kunt spelen zonder verveeld te raken. Tot slot zitten er nog leuke schermpjes bij met daarop vurige afbeeldingen van enorme ruimtedobbelstenen die vooral ook op de Borg Cubes van StarTrek lijken. “Resistance is futile” indeed: we moesten gewoon gaan spelen.
Onze derde indruk was: dit spel moet je niet al te serieus nemen. Zoals je élk spel natuurlijk niet al te serieus hoeft te nemen. Bij het ene spel is dat lastiger dan met het andere, maar bij Roll zie je het meteen: je speelt Roll voor de lol.
Het spelletje spelen
Als je Race kent, is Roll zo geleerd. Ook met kinderen. Juist met kinderen. Want dit spel is eigenlijk de kindervariant van Race. Je kiest dezelfde fases, maar dan in een voor kinderen betere volgorde: verkopen komt ná produceren. Je ziet dezelfde symbolen voor verkennen, ontwikkelingen bouwen, werelden bouwen, produceren en consumeren. Je speelt eenzelfde race naar het einde. Kortom: alles is meteen relaxed en vertrouwd. Maar dan dus wel met dobbelstenen die je op tafel gooit, vervolgens stiekem achter je bordje op de juiste plek legt (valsspelers alert!), daarna voor elkaar openbaart voor de betere “Yes!” of “Damn!” momenten, waarna je tot uitvoering overgaat van de gekozen acties. Ik zeg “yes” of “Damn” omdat het inschatten van wat je medespelers kiezen, net als bij Race de hoofdmoot is van de interactie bij Roll. Als je dat goed doet, geeft dat een kick (“yes!”). In andere gevallen baal je van een gemiste kans (“damn”). Dit motief van inschatten wat de ander kiest, daarop meeliften en tegelijkertijd zelf een fase kiezen waar jij heel veel en de ander hopelijk heel weinig aan heeft, is ook hier de kern. Met die dobbelstenen pakt dat extra lekker uit, ik weet ook niet precies waarom.
Speelplezier
Vooropgesteld: ik vind Race het betere spel, denk ik. Race ligt sneller op tafel, is eenvoudiger van opzet, met minder gedoetjes… Maar toch heb ik meer lol, in elk geval op dit moment, in dat smijten van dobbelstenen, het broeden op wat de ander misschien gaat doen. Dat kinderlijke gooien met je stenen uit zo’n eigen bekertje. Het rommelen achter je bordje. Het bedenken van wat je zelf wilt bouwen en zien wat de ander nog heeft te bouwen. Het lekker tegeltjes graaien uit de zak. Na je beurt zoveel mogelijk stenen weer in je beker verzamelen, want veel stenen betekent veel mogelijkheden. Alles beweegt de hele tijd en Roll heeft een héél hoog verkneukel gehalte. We zitten eigenlijk de hele tijd lachend danwel foeterend te spelen.
De geluksfactor met die stenen? Die is hoog natuurlijk. Het is een dobbelspel, nietwaar? En dan pak je ook nog je te bouwen tegeltjes blind uit een zak. Onophoudelijk hoor je bij ons aan tafel: “jongen, wat gooi jij dan goed steeds, valsspeler”. Of: “pak jij nou dát tegeltje? Mazzelpik joh, als je zó wil winnen?” En toch hè: als je tien keer achter elkaar verliest, dan is dat dus geen pech maar gewoon slecht spelen. Punt. (En ik ben meestal die verliezer.)
Lehmann heeft namelijk uiterst zorgvuldig spelmotiefjes ingebouwd die ervoor zorgen dat je dit spel, met wat je ook uit je bekertje gooit of uit de zak trekt, altijd tactisch best wel optimaal kunt spelen. Het geniale zit hem in de eenvoud waarmee hij dat gedaan heeft. Nutteloos tegeltje getrokken? Geen nood: volgende ronde doe je hem weg en mag je extra trekken. Stom gegooid? Niks erg, je kunt met een minimale opoffering een steen herplaatsen. En een steen waarmee je de fase kiest, hoeft sowieso nooit het symbool te hebben van die fase. Plus: je kunt allerlei ontwikkelingen bouwen die je toestaan stenen te verplaatsen. Kortom: je kunt altijd iets. Winnen of verliezen ligt toch erg vaak aan jezelf en aan hoe goed of slecht jij je tegenstander hebt kunnen gebruiken voor je eigen spelletje. Daarbij, geluk of geen geluk: Roll duurt, net als Race, maximaal een half uurtje, meestal korter. Het is simpelweg rammen met die stenen en door naar het einde. En het volgende potje.
Herspeelbaarheid is maximaal. Zeker met de uitbreiding ‘Ambition’ erbij. Het aantal combinatiemogelijkheden van startwereld en starttegel met daarbovenop de later getrokken tegels zijn ongeveer oneindig en geven een heelal aan mogelijkheden. Het aantal keuzemomenten per minuut is zo hoog, ik kan geen ander spel bedenken dat dat heeft.
Ik heb daarbij nog niet uit kunnen vogelen of er nou een bepaalde vaste strategie is waarmee je altijd wint. Het lijkt erop dat de 'scout' actie (tegels uit de zak halen en op je bouwplaats leggen), gecombineerd met het bouwen van ontwikkelingen en werelden een stevige basisstrategie is en dat produceren en consumeren voor punten wat minder uit de verf komt, maar als je niet een combi van beide doet, en dus probeert te zien waar de anderen die ronde voor gaan, dan ben je gezien. Je flipt als het ware elke keer heen en weer tussen de verschillende mogelijkheden omdat je eigenlijk álles tegelijk moet opbouwen in de korte tijd die je hebt.
Speelduur
Roll duurt kort, misschien zelfs té kort. Voordeel daarvan is dat je eindeloos potjes achter elkaar kunt spelen. Maar zoals bij alle spellen die ik van Lehmann ken, heb ik nogal eens het gevoel dat ik nog even door had willen bouwen. Ik vind dat eigenlijk een kracht, behalve als ik iets meer tijd nodig heb gehad dan mijn tegenstander(s).
Uitbreiding: Ambition
In ons geval was het aanschaffen van de eerste uitbreiding van Roll geen vraag. Ambition kwam langs op MP en na 50 potjes ‘gewone Roll’ zit het er nu standaard bij. De zwarte en oranje dobbelstenen zijn extra krachtig maar niet té. Deze stenen geven vooral extra flexibiliteit bij het plaatsen. De vele extra starttegels zijn gewoon leuk en perfect voor nóg meer variatie.
Er zitten ook nog extra doeltegels in Ambition. Als je als eerste speler aan een bepaalde voorwaarde voldoet, krijg je een x aantal punten extra. Deze punten kun je bewaren maar óók inzetten als extra eenmalige dobbelstenen. Erg leuk bedacht, maar toch weet ik het nog niet met die tegels. We spelen er leuk mee, maar ze ergeren me soms ook een beetje. De tegels geven voor wie ze binnenhaalt wel érg veel extra’s. Ik haal ze ook niet vaak binnen, moet ik er eerlijkheidshalve bij zeggen.
Conclusie
Is een conclusie nog nodig? Ik zou zeggen tot alle spellenliefhebbers: laat het kind in jezelf vrij en speel dat spel. Ontdek de lol van Roll!
