SETI: buitenaards leven op tafel - recensie
Geplaatst: do 17 apr 2025, 14:59
Dat je van die spellen hebt die in de winkel al uitstralen: "koop mij! Probeer mij!", heb ik al afdoende beschreven in een ander draadje hier op BSM. Ik ga dus niet wéér de loftrompet steken over vormgeving, artwork en liefde voor het thema in SETI. Dit keer wil ik gewoon wat kwijt over het spelen van dit spel, dat binnenkort ook in een Nederlandse versie uitkomt bij DSV.
SETI is een spel van Tomáš Holek, een jonge ontwerper waarvan binnenkort ook Theetuin in het Nederlands verschijnt (bij 999). In SETI ga je op twee manieren op ontdekkingstocht. Je gaat op een virtuele reis door ons eigen zonnestelsel met behulp van eigen sondes en landers (of zeg maar: plaatsen van werkers) én je scant het heelal op zoek naar ander leven waarbij je probeert de meeste data te verkrijgen (of zeg maar: een meerderheid te gelde te maken). SETI is daarbij een puntenpuzzel bij uitstek, gevoed door een berg aan unieke kaarten die meerdere functies kunnen hebben.
Alles in SETI begint met het lanceren van een sonde of het scannen van de ruimte. Eenmaal gelanceerd kun je je sonde in een baan om een planeet brengen, of erop laten landen. Beide acties leveren waardevolle bonussen op voor je eigen economie. Met het scannen verdien je waardevolle data en kun je belangrijke tekenen van leven vinden. Verder kun je, als je genoeg publiciteit hebt gekregen, allerlei nieuwe technieken aanschaffen die je spel op een hoger plan tillen. Zie hier het eenvoudige actie mechanisme van SETI: lanceer, breng een sonde in een baan of landt op planeet of maan, scan de verschillende sectoren van het Heelal, speel een kaart of koop nieuwe techniek. Daaromheen kun je tal van vrije acties uitvoeren ter versterking of begeleiding van je hoofd actie. Er zit een beetje economisch opbouwen en actie-selectie in, iets van een meerderhedenspelletje, grondstoffenbeheer, deckbuilding, worker placement en concurrentie op plekjes en op einddoelen. Met heel veel kaarten die op drie manieren te gebruiken zijn. Het zij gezegd: dit is niet het makkelijkste spel om te leren spelen. Maar als je daar voorbij bent, speelt dit 'expertspel' verrassend soepel.
Ik loop hieronder de spelmotieven langs die meestal ons speelplezier bepalen: thema en verhaal, spanningsopbouw en groei, interactie en invloed, verrassing en herspeelbaarheid.
Thema en verhaal
Het begint al met de diverse citaten van Carl Sagan in het spelregelboekje: dit spel heeft een serieuze grondslag. Alles ademt liefde voor het vak van astronomie. De kaarten met de leuke weetjes erop, het heldere artwork, het speelbord met de draaiende planeten, de vele kleine spelelementen die allemaal gerelateerd zijn aan ons zonnestelsel: je lijkt even echt de ruimte te gaan ontdekken. Het feitelijke van de anekdotes op de kaarten en het magisch realisme van het planetarium op tafel is zo sterk, dat zelfs het ontdekken van de buitenaardse wezens bijna reëel voelt. Of nou ja, laat dat ‘bijna’ maar weg, want juist vandaag was in het nieuws dat buitenaards leven waarschijnlijk gewoon écht bestaat. Het leuke aan het ontdekken van deze buitenaardse levens in SETI is dat het spel een verrassende wending krijgt. Er komen mogelijkheden bij, alles komt in een stroomversnelling en de gretigheid van spelen neemt nog eens extra toe.
Spanningsopbouw en groei
Je begint met een beetje basisgrondstoffen: een weinig geld en energie, wat publiciteit en een vijftal kaarten. Die eerste ronde is kort want je spullen zijn zo op. Toch is die eerste ronde (van de vijf die je speelt) meteen belangrijk. Ga je proberen je inkomen te verhogen door een paar sondes in een baan om planeten te zetten? Of ga je meteen voor de vettere maar duurdere bonussen op de planeten zelf? Of blijf je liever de ruimte scannen, wat zoveel informatie oplevert (gesymboliseerd door blokjes data in je eigen computer) dat je die aliens al virtueel bijna hebt ontdekt? Zoals het hoort bij betere spellen: er is niet één beste strategie. Je speelt met wat je hebt en reageert op de steeds veranderende omstandigheden. In latere rondes wordt het spel steeds dynamischer en merk je dat je steeds meer kunt doen.
Al onze potjes tot nu toe waren spannend. De scoringsmarkers der spelers wandelen gestaag rond het bord, soms de een met een sprint en soms de ander maar altijd redelijk bij elkaar in de buurt. En je bent continu op je hoede voor een puntensprong van de ander, of aan het vlassen op een kans voor jezelf. Welke planeten zijn nog vrij? Kan ik met de draaiing van het bord daar nog wel komen, of maakt dat draaien van planeten het juist makkelijker? Wat voor techniektegeltje zou mij nú van pas komen? Kan ik die ruimtesector claimen of is een ander me voor?
Interactie en invloed
SETI kent geen spelers eliminatie, harde blokkades of 'take that', maar heeft voldoende interactie in zich waarbij je als speler invloed kunt uitoefenen op het spelverloop. Je kunt op tactische momenten het bord laten draaien bijvoorbeeld, of juist gebruik maken van het feit dat een ander zeer waarschijnlijk dat bord gaat laten draaien. Er is concurrentie op de beschikbare kaarten, landingsplaatsen op planeten en niet te vergeten op de einddoelen die erg veel punten op kunnen leveren. Er is tot slot ook nog een pittig meerderhedenspelletje bij het scannen van de acht ruimtesectoren. Kortom: je bent steeds met een schuin oog naar je medespeler(s) aan het kijken; in jezelf gekeerd spelen wordt afgestraft.
Verrassing en herspeelbaarheid
Elk spel speelt anders. We hebben nog geen ingesleten routes door de ruimte ontdekt. Je wilt eigenlijk alles wel tegelijk. Elke keer neem ik me voor om toch eens dit of dat te proberen maar elke keer zorgen de kaarten, de steeds bewegende constellatie van de planeten en de acties van de medespelers voor verrassende mogelijkheden en dus toch weer andere keuzes. Ook heb ik nog lang niet door welke van de twaalf techniektegels nou het beste meteen gepakt kan worden. En welke dan daarna? Ze zijn allemaal goed te gebruiken, dus elke keer pak ik toch weer andere. SETI zorgt continu voor momenten van "o wacht, nu kan ik dat doen!", of: "hee, dat kan óók!" En: "shit, nu is het moment voorbij!", of: “had ik maar een ander tegeltje gepakt zojuist.”
Een van de dingen die SETI speciaal en zeer herspeelbaar maakt, is het ontdekken van de buitenaardse wezens. Elke spel liggen er twee gedekt, of beter gezegd onontdekt, klaar tegen het speelbord aan. Zodra ze dankzij de verzamelde acties van spelers ontdekt zijn, komen ze in het spel. Meestal al in ronde 2 of 3. Er zijn vijf van die volkjes dus je weet nooit tevoren welke je gaat ontdekken. Ze zorgen voor een lichte omwenteling in het spel: er komen sterke kaarten vrij die je kunt spelen, mooie bonussen die per alien weer anders zijn. Soms komt er een spannend gokelement in het spel die veel kan opleveren maar je ook kan breken, er zijn er met een eigen reisbestemming op een asteroïde, en er zijn aliens waarbij je als een vervoersmaatschappij interessante goedjes gaat vervoeren. Kortom: heel erg leuk. Wat mij betreft bestaat een eventuele uitbreiding van SETI dan ook vooral uit nieuwe buitenaardse wezens. Ze zorgen voor veel variatie en jolijt.
Spelplezier
Het mag duidelijk zijn uit het voorgaande: het is een plezier om SETI te spelen. Niet alles wat SETI leuk maakt, is trouwens te verklaren. Sommige spellen zijn gewoon ontzettend leuk om te spelen. Gewoon daarom. SETI is zo’n spel: je wilt het uit pure verkneukelzucht snel nog eens uit de kast trekken. En nog eens…
Kleine onvolkomenheden
Is er dan niks mis met dit spel? Oké, een beetje. De solo vind ik onnodig gecompliceerd en bureaucratisch. Die heb ik twee keer gedaan om te concluderen dat dit hem niet is. Voor mijn gevoel ben je vooral regels aan het toepassen in de beurt van de automa. Teveel gedoe en ik ben er te slordig voor om alles goed bij te houden. Voor meer precieze spelers kan dit een prima solo spel zijn, denk ik.
Met twee spelers kwamen wij er snel achter dat kleine huisregels nodig zijn. Het spel is niet genoeg getest op twee: de neutrale markers spelen een te grote rol in het ontdekken van de aliens en het scannen gaat te langzaam. De sectoren zijn bij ons nu permanent gevuld met een neutrale marker aan de rechterkant, zodat het scannen iets sneller resultaat oplevert. Ook hebben wij bedacht dat elke speler altijd minimaal één alien kaart krijgt na het ontdekken ervan. Nota bene: het spel speelt prima zonder deze aanpassingen, maar het is gewoon leuker met.
Met drie spelers is dit spel op zijn best en met vier mogelijk aan de lange kant.
Conclusie
SETI scoort op alle punten die wij belangrijk vinden hoog. Het thema is mooi uitgewerkt en zeer informatief. De interactie is uitstekend zonder gemeen te worden. Je spel economie begint heel krap zonder tergend te zijn en groeit gestaag door. De spanning stijgt en blijft tot het einde stijgen. De herspeelbaarheid is hoog. Je bent de hele tijd lekker bezig, op het bord en met elkaar. Kortom: een ontzettend leuk spel. Nog heel even en je kunt een Nederlandse versie proberen. Ik kan dat echt van harte aanbevelen.
(Edit: formele gegevens toegevoegd)
SETI
1-4 spelers, 14+
Ontwerp: Tomáš Holek
Artwork: Ondřej Hrdina, Oto Kandera, Jiří Kůs, Jakub Lang e.a.
Uitgave: Czech Games Edition, 2024
BGG link
SETI is een spel van Tomáš Holek, een jonge ontwerper waarvan binnenkort ook Theetuin in het Nederlands verschijnt (bij 999). In SETI ga je op twee manieren op ontdekkingstocht. Je gaat op een virtuele reis door ons eigen zonnestelsel met behulp van eigen sondes en landers (of zeg maar: plaatsen van werkers) én je scant het heelal op zoek naar ander leven waarbij je probeert de meeste data te verkrijgen (of zeg maar: een meerderheid te gelde te maken). SETI is daarbij een puntenpuzzel bij uitstek, gevoed door een berg aan unieke kaarten die meerdere functies kunnen hebben.
Alles in SETI begint met het lanceren van een sonde of het scannen van de ruimte. Eenmaal gelanceerd kun je je sonde in een baan om een planeet brengen, of erop laten landen. Beide acties leveren waardevolle bonussen op voor je eigen economie. Met het scannen verdien je waardevolle data en kun je belangrijke tekenen van leven vinden. Verder kun je, als je genoeg publiciteit hebt gekregen, allerlei nieuwe technieken aanschaffen die je spel op een hoger plan tillen. Zie hier het eenvoudige actie mechanisme van SETI: lanceer, breng een sonde in een baan of landt op planeet of maan, scan de verschillende sectoren van het Heelal, speel een kaart of koop nieuwe techniek. Daaromheen kun je tal van vrije acties uitvoeren ter versterking of begeleiding van je hoofd actie. Er zit een beetje economisch opbouwen en actie-selectie in, iets van een meerderhedenspelletje, grondstoffenbeheer, deckbuilding, worker placement en concurrentie op plekjes en op einddoelen. Met heel veel kaarten die op drie manieren te gebruiken zijn. Het zij gezegd: dit is niet het makkelijkste spel om te leren spelen. Maar als je daar voorbij bent, speelt dit 'expertspel' verrassend soepel.
Thema en verhaal
Het begint al met de diverse citaten van Carl Sagan in het spelregelboekje: dit spel heeft een serieuze grondslag. Alles ademt liefde voor het vak van astronomie. De kaarten met de leuke weetjes erop, het heldere artwork, het speelbord met de draaiende planeten, de vele kleine spelelementen die allemaal gerelateerd zijn aan ons zonnestelsel: je lijkt even echt de ruimte te gaan ontdekken. Het feitelijke van de anekdotes op de kaarten en het magisch realisme van het planetarium op tafel is zo sterk, dat zelfs het ontdekken van de buitenaardse wezens bijna reëel voelt. Of nou ja, laat dat ‘bijna’ maar weg, want juist vandaag was in het nieuws dat buitenaards leven waarschijnlijk gewoon écht bestaat. Het leuke aan het ontdekken van deze buitenaardse levens in SETI is dat het spel een verrassende wending krijgt. Er komen mogelijkheden bij, alles komt in een stroomversnelling en de gretigheid van spelen neemt nog eens extra toe.
Spanningsopbouw en groei
Je begint met een beetje basisgrondstoffen: een weinig geld en energie, wat publiciteit en een vijftal kaarten. Die eerste ronde is kort want je spullen zijn zo op. Toch is die eerste ronde (van de vijf die je speelt) meteen belangrijk. Ga je proberen je inkomen te verhogen door een paar sondes in een baan om planeten te zetten? Of ga je meteen voor de vettere maar duurdere bonussen op de planeten zelf? Of blijf je liever de ruimte scannen, wat zoveel informatie oplevert (gesymboliseerd door blokjes data in je eigen computer) dat je die aliens al virtueel bijna hebt ontdekt? Zoals het hoort bij betere spellen: er is niet één beste strategie. Je speelt met wat je hebt en reageert op de steeds veranderende omstandigheden. In latere rondes wordt het spel steeds dynamischer en merk je dat je steeds meer kunt doen.
Al onze potjes tot nu toe waren spannend. De scoringsmarkers der spelers wandelen gestaag rond het bord, soms de een met een sprint en soms de ander maar altijd redelijk bij elkaar in de buurt. En je bent continu op je hoede voor een puntensprong van de ander, of aan het vlassen op een kans voor jezelf. Welke planeten zijn nog vrij? Kan ik met de draaiing van het bord daar nog wel komen, of maakt dat draaien van planeten het juist makkelijker? Wat voor techniektegeltje zou mij nú van pas komen? Kan ik die ruimtesector claimen of is een ander me voor?
Interactie en invloed
SETI kent geen spelers eliminatie, harde blokkades of 'take that', maar heeft voldoende interactie in zich waarbij je als speler invloed kunt uitoefenen op het spelverloop. Je kunt op tactische momenten het bord laten draaien bijvoorbeeld, of juist gebruik maken van het feit dat een ander zeer waarschijnlijk dat bord gaat laten draaien. Er is concurrentie op de beschikbare kaarten, landingsplaatsen op planeten en niet te vergeten op de einddoelen die erg veel punten op kunnen leveren. Er is tot slot ook nog een pittig meerderhedenspelletje bij het scannen van de acht ruimtesectoren. Kortom: je bent steeds met een schuin oog naar je medespeler(s) aan het kijken; in jezelf gekeerd spelen wordt afgestraft.
Verrassing en herspeelbaarheid
Elk spel speelt anders. We hebben nog geen ingesleten routes door de ruimte ontdekt. Je wilt eigenlijk alles wel tegelijk. Elke keer neem ik me voor om toch eens dit of dat te proberen maar elke keer zorgen de kaarten, de steeds bewegende constellatie van de planeten en de acties van de medespelers voor verrassende mogelijkheden en dus toch weer andere keuzes. Ook heb ik nog lang niet door welke van de twaalf techniektegels nou het beste meteen gepakt kan worden. En welke dan daarna? Ze zijn allemaal goed te gebruiken, dus elke keer pak ik toch weer andere. SETI zorgt continu voor momenten van "o wacht, nu kan ik dat doen!", of: "hee, dat kan óók!" En: "shit, nu is het moment voorbij!", of: “had ik maar een ander tegeltje gepakt zojuist.”
Een van de dingen die SETI speciaal en zeer herspeelbaar maakt, is het ontdekken van de buitenaardse wezens. Elke spel liggen er twee gedekt, of beter gezegd onontdekt, klaar tegen het speelbord aan. Zodra ze dankzij de verzamelde acties van spelers ontdekt zijn, komen ze in het spel. Meestal al in ronde 2 of 3. Er zijn vijf van die volkjes dus je weet nooit tevoren welke je gaat ontdekken. Ze zorgen voor een lichte omwenteling in het spel: er komen sterke kaarten vrij die je kunt spelen, mooie bonussen die per alien weer anders zijn. Soms komt er een spannend gokelement in het spel die veel kan opleveren maar je ook kan breken, er zijn er met een eigen reisbestemming op een asteroïde, en er zijn aliens waarbij je als een vervoersmaatschappij interessante goedjes gaat vervoeren. Kortom: heel erg leuk. Wat mij betreft bestaat een eventuele uitbreiding van SETI dan ook vooral uit nieuwe buitenaardse wezens. Ze zorgen voor veel variatie en jolijt.
Spelplezier
Het mag duidelijk zijn uit het voorgaande: het is een plezier om SETI te spelen. Niet alles wat SETI leuk maakt, is trouwens te verklaren. Sommige spellen zijn gewoon ontzettend leuk om te spelen. Gewoon daarom. SETI is zo’n spel: je wilt het uit pure verkneukelzucht snel nog eens uit de kast trekken. En nog eens…
Kleine onvolkomenheden
Is er dan niks mis met dit spel? Oké, een beetje. De solo vind ik onnodig gecompliceerd en bureaucratisch. Die heb ik twee keer gedaan om te concluderen dat dit hem niet is. Voor mijn gevoel ben je vooral regels aan het toepassen in de beurt van de automa. Teveel gedoe en ik ben er te slordig voor om alles goed bij te houden. Voor meer precieze spelers kan dit een prima solo spel zijn, denk ik.
Met twee spelers kwamen wij er snel achter dat kleine huisregels nodig zijn. Het spel is niet genoeg getest op twee: de neutrale markers spelen een te grote rol in het ontdekken van de aliens en het scannen gaat te langzaam. De sectoren zijn bij ons nu permanent gevuld met een neutrale marker aan de rechterkant, zodat het scannen iets sneller resultaat oplevert. Ook hebben wij bedacht dat elke speler altijd minimaal één alien kaart krijgt na het ontdekken ervan. Nota bene: het spel speelt prima zonder deze aanpassingen, maar het is gewoon leuker met.
Met drie spelers is dit spel op zijn best en met vier mogelijk aan de lange kant.
Conclusie
SETI scoort op alle punten die wij belangrijk vinden hoog. Het thema is mooi uitgewerkt en zeer informatief. De interactie is uitstekend zonder gemeen te worden. Je spel economie begint heel krap zonder tergend te zijn en groeit gestaag door. De spanning stijgt en blijft tot het einde stijgen. De herspeelbaarheid is hoog. Je bent de hele tijd lekker bezig, op het bord en met elkaar. Kortom: een ontzettend leuk spel. Nog heel even en je kunt een Nederlandse versie proberen. Ik kan dat echt van harte aanbevelen.
SETI
1-4 spelers, 14+
Ontwerp: Tomáš Holek
Artwork: Ondřej Hrdina, Oto Kandera, Jiří Kůs, Jakub Lang e.a.
Uitgave: Czech Games Edition, 2024
BGG link
