Abbates
Geplaatst: vr 26 dec 2025, 08:02
Word abt en verzamel kunst!
In Bornem of all places bevindt er zich een verborgen parel, een 17de-eeuwse abdij. Geef toe, wie van jullie wist dat er een te bezoeken abdij in Bornem was? Om het ding wat meer in de belangstelling te brengen, heeft Robby Boey, een beginnende Vlaamse spelauteur, die meteen zijn eigen uitgeverij, Pontifex Games, oprichtte, een bordspel ontwikkeld. Stap in de voetsporen van een Bornemse abt. Ontdek kostbare relikwieën. Bewonder glas-in-loodramen en verken de mysterieuze bibliotheek. Geef toe, klinkt goed, wat er op de achterzijde van de doos staat. Abbates verras ons!
In de doos van Abbates zit een centraal speelbord (de Abdij), een bord waar de voortgang van de abt-generaal wordt bijgehouden (de Kapittelzaal), 12 abten (3 in de 4 spelerskleuren), 2 witte abten (de Abt-Generaal), 4 spelersborden (Abtsportretten), 52 spelerskaarten (Abtskaarten, 13 per speler), 16 bonuskaarten (Benedictuskaarten), 90 pandhofkaarten (30 per soort: boeken, glasramen en artefacten), 24 Pandgangkaarten (3 per gang en 4 hoekkaarten), 8 Ora-Laborakaarten (2 per speler), 16 opdrachtkaarten (Procurator-Generaal), 1 puntenkaart en 1 Henricus-kaart (enkel voor de solovariant).
Best veel spelmateriaal dus. De Abdij en de Kapittelzaal worden goed zichtbaar in het midden van de tafel gelegd. De puntenkaart wordt naast de kapittelzaal gelegd. De 90 pandhofkaarten worden geschud. Eén voor één trek je de bovenste kaart. Op de puntenkaart leg je de eerst getrokken kaart op Primus (eerste). Deze kaartensoort (boeken, artefacten of glas-in-loodramen) zal op het einde van het spel 3 punten waard zijn. De volgende soort leg je op secundus (2 punten) en de overblijvende soort op tertius (1 punt). Trek je tussendoor een kaart van een soort die al op de puntenkaart ligt, dan leg je deze open op de aflegstapel in de Kapittelzaal. Een vierde kaart leg je op Aequalis (gelijk).
De zwarte bonen , zichtbaar op de 4 gespeelde Pandhofkaarten, tel je op. Je verplaatst één van de Abt-Generaalpionnen het corresponderend aantal velden op het bonenspoor in de Kapittelzaal. Daarna vorm je met de pandhofkaarten het pandhof van de abdij. Begin bij hoekpunt 1 en vul aan rij per rij, van boven naar beneden. Je vormt op die manier een grid van 3x3 met de pandhofkaarten.
Daarna schud je per cijfer (1, 2, 3 en 4) de pandgangkaarten. Plaats op elk groen vak van de pandgang een kaart met een overeenkomstig cijfer. De pandgangkaarten met een schildsymbool met een cijfer leg je op de juiste hoeken van het Abdijbord. Overgebleven pandgangkaarten leg je terug in de doos.
De tweede Abt-Generaalpion zet je op het Abdijbord boven de eerste Pandhofkaart naast hoekpunt 1. De 16 Benedictus bonuskaarten leg je in een stapel naast het Abdijbord.
Iedere speler neemt een Abtsportret, de 13 spelerskaarten in zijn kleur en zijn 3 abten. Hij trekt gedekt 1 opdrachtkaart, bekijkt die en houdt die verborgen voor zijn medespelers. Op deze opdrachtkaart is een patroon zichtbaar. Dit patroon vormt hij met de drie soorten kunstvoorwerpen (boeken, glasramen en artefacten). Een speler ontvangt extra punten als hij dit patroon gevormd heeft op zijn Abtsportret.
Daarna kiezen alle spelers eenzelfde zijde (A, B, C, D) van één van de Ora et Laborakaarten en plaatst een van zijn kleinere abtspionnen op het eerste veld van de kaart. De tweede kleine abtspion zet je boven de eerste kolom (uiterst links) op het eigen Abdijbord. De grote Abtspion zet je op het bijhorende startveld van het Kapittelbord.
Voila, we zijn eindelijk klaar om Abbates te spelen. Abbates is in essentie een bied- en verzamelspel. Je biedt met de Abtskaarten om als eerste een Pandhofkaart te mogen kiezen uit het aanbod in de Abdij. Deze pandhofkaarten verzamel je op jouw Abtsportret. Je probeert op het Abtsportret het patroon te vormen van de opdrachtkaart om punten te scoren. Maar ook iedere aparte Pandhofkaart levert punten op. De pandhofkaarten mag je niet zomaar willekeurig op jouw abtsportret plaatsen. De positie van de Abt-Generaal in de abdij, bijgehouden door één van jouw eigen Abtspionnen op jouw Abtsportret, bepaalt in welke kolom of rij je de verworven Pandhofkaart mag aanleggen.
Abbates speel je in 4 rondes. Elke ronde heeft 4 fases. In de eerste 3 fases van een ronde speel je voor een Pandhofkaart. In de vierde fase bied je voor de hoekpuntkaart in de Pandgang. Deze kaart levert punten op het einde van het spel punten op. In elke fase, te beginnen met een willekeurig gekozen startspeler in de eerste ronde, speelt iedere speler een Abtskaart uit. Een speler mag geen Abtskaart spelen met een waarde die een vorige speler al speelde.
Daarna controleer je of iedere speler voldoet aan de voorwaarde van de Ora et Laborakaart (bijvoorbeeld even of oneven kaarten, kaarten met een waarde tussen 1 en 7 of 8 en 14). Is dat niet zo, dan verwijder je jouw Abtspion op deze kaart. Heb je in de vier fases van een ronde telkens voldaan aan de voorwaarde van de Ora et Laborakaart dan ontvang je op het einde van de ronde een Benedictus bonuskaart. Deze kaarten hebben een waarde van 14 en kan je inzetten tijdens een volgende biedfases om zeker de bieding te winnen. Niet ingezette Benedictus bonuskaarten leveren een punt op aan het einde van het spel.
De speler met de hoogste Abtskaart wint de bieding. Hij legt zijn kaart op het Kapittelbord en verplaatst de Abt-Generaalpion het aantal velden op het bonenspoor in de Kapittelzaal volgens het aantal witte bonen op de Abtskaart.
De winnaar van de fase mag nu de Pandgangactie uitvoeren. De verschillende Pandgangacties worden in een duidelijk overzicht in de spelregels uitgelegd (bijvoorbeeld: enkel de winnaar van de fase mag een kaart uit het Pandhof nemen, de andere spelers trekken een kaart van de trekstapel of je mag een kaart uit de aflegstapel nemen in plaats van een kaart uit de Abdij, …). Daarna kiest de winnaar als eerste een Pandhofkaart uit het aanbod (de rij of kolom waar de Abt-Generaalpion staat) en legt die in de corresponderende kolom of rij in zijn Abtsportret.
De andere spelers kunnen nu in volgorde van de waarde van hun Abtskaart een kaart kiezen uit de Abdij. De speler met de laagste Abtskaart trekt een kaart van de trekstapel en wordt de startspeler in de volgende fase. De gespeelde Abtskaarten worden op de persoonlijke aflegstapel van iedere speler gelegd. De kaart van de winnaar ligt in de Kapittelzaal.
Op een verworven Pandhofkaart staan er zwarte bonen. Dit is het aantal stappen dat de eigen Abtspion op het bonenspoor vooruitgaat in de Kapittelzaal. Je probeert in het spoor van de Abt-Generaalpion te blijven. Iedere stap die je van de Abt-Generaalpion verwijderd bent (achter of voor) is een minpunt op het einde van het spel. Je mag een Pandhofkaart op een al eerder gespeelde kaart leggen in jouw Abtsportret. Je berekent het verschil in zwarte bonen tussen de eerder gelegde kaart en de nieuwe kaart. Dat aantal stappen ga je vooruit of achteruit (meer of minder zwarte bonen op de nieuwe kaart) op het bonenspoor.
In fase 4 bied je dus enkel voor de hoekpuntkaart en scoor je bonuspunten op het einde van het spel. Na fase 4 mag iedere speler 1 abtskaart uit zijn eigen aflegstapel terug op de hand namen. Na ronde 1 en 3 is dit de kaart met de laagste waarde. Na ronde 4 is dit de kaart met de hoogste waarde.
Na fase 4 van een ronde begin je een nieuwe ronde. Na 4 ronden ben je klaar en tel je de punten.
De speler met de meeste punten wint Abbates. Je scoort punten door het patroon op de opdrachtkaart te volbrengen. Ook iedere Pandhofkaart die op het einde van spel op jouw Abtsportret zichtbaar is, levert punten op (3, 2 of 1 afhankelijk van de plaats op de puntenkaart). De verworven hoekpuntkaarten in de Pandgang in het Abdij geven ook punten (1, 2, 3 of meer). De laatste hoekpuntkaart scoort namelijk evenveel punten als er Abtskaarten in eigen kleur aanwezig zijn op het Kapittelbord.
Iedere Benedictus bonuskaart die je niet hebt ingezet tijdens het spel levert ook 1 punt op. Tot slot bepaal je de afstand tussen jouw Abtspion en de Abt-Generaal op het spoor in de Kapittelzaal. Dit aantal trek je af van jouw puntentotaal. Heb je alle vlakken van de opdrachtkaart correct ingevuld, dan mag je die minpunten halveren.
Abbates kan je ook solospelen. De solovariant heb ik niet uitgetest.
Copyright Pontifex Games
Abbates is wondermooi uitgegeven. Alle afbeeldingen (doos, kaarten, spelbord) zijn authentiek en verwijzen naar de abdij van Bornem. Een ding is zeker. Dankzij het spelen van Abbates breng ik zeker ooit een bezoek aan de abdij. Ook mijn medespelers waren meteen gecharmeerd door de layout van het spel.
Ik had het grote geluk om Abbates een eerste keer te kunnen spelen op het Spellenspektakel in Utrecht. De echtgenote van de spelauteur, en tevens werknemer in de abdij van Bornem, legde ons het spel uit. De regels zijn eigenlijk heel eenvoudig en na een paar fases heb je het spel snel door. Als je zelf de spelregels een eerste maal doorleest, is niet alles meteen duidelijk. Let wel, alles is terug te vinden in de spelregels, maar ze missen misschien een beetje structuur. Vooral het verschil in groter en kleiner lettertype in de spelregels zorgt voor verwarring. Wie het spel niet kent, zal alles een tweede maal moeten lezen voor je alles doorhebt.
Dit is mijn enige puntje van kritiek (och ja, de Abt-Generaalpionnen en de grote Abtpionnen zijn ietsje te groot om op het bonenspoor te staan). Abbates is een leuk biedspelletje en zit goed in elkaar. Je hebt wel een aantal potjes nodig om de finesses van het spel te doorgronden. Er zit meer in het spel dan je op het eerste zicht zou verwachten. Het authentieke spelmateriaal draagt zeker bij aan de spelbeleving.
Abbates was voor mij een van de positieve ontdekkingen op het Spellenspektakel. Dat positieve gevoel wordt nog versterkt bij ieder nieuw potje die ik speel. Ik kan Abbates dan ook ten zeerste aanbevelen.
In Bornem of all places bevindt er zich een verborgen parel, een 17de-eeuwse abdij. Geef toe, wie van jullie wist dat er een te bezoeken abdij in Bornem was? Om het ding wat meer in de belangstelling te brengen, heeft Robby Boey, een beginnende Vlaamse spelauteur, die meteen zijn eigen uitgeverij, Pontifex Games, oprichtte, een bordspel ontwikkeld. Stap in de voetsporen van een Bornemse abt. Ontdek kostbare relikwieën. Bewonder glas-in-loodramen en verken de mysterieuze bibliotheek. Geef toe, klinkt goed, wat er op de achterzijde van de doos staat. Abbates verras ons!
In de doos van Abbates zit een centraal speelbord (de Abdij), een bord waar de voortgang van de abt-generaal wordt bijgehouden (de Kapittelzaal), 12 abten (3 in de 4 spelerskleuren), 2 witte abten (de Abt-Generaal), 4 spelersborden (Abtsportretten), 52 spelerskaarten (Abtskaarten, 13 per speler), 16 bonuskaarten (Benedictuskaarten), 90 pandhofkaarten (30 per soort: boeken, glasramen en artefacten), 24 Pandgangkaarten (3 per gang en 4 hoekkaarten), 8 Ora-Laborakaarten (2 per speler), 16 opdrachtkaarten (Procurator-Generaal), 1 puntenkaart en 1 Henricus-kaart (enkel voor de solovariant).
Best veel spelmateriaal dus. De Abdij en de Kapittelzaal worden goed zichtbaar in het midden van de tafel gelegd. De puntenkaart wordt naast de kapittelzaal gelegd. De 90 pandhofkaarten worden geschud. Eén voor één trek je de bovenste kaart. Op de puntenkaart leg je de eerst getrokken kaart op Primus (eerste). Deze kaartensoort (boeken, artefacten of glas-in-loodramen) zal op het einde van het spel 3 punten waard zijn. De volgende soort leg je op secundus (2 punten) en de overblijvende soort op tertius (1 punt). Trek je tussendoor een kaart van een soort die al op de puntenkaart ligt, dan leg je deze open op de aflegstapel in de Kapittelzaal. Een vierde kaart leg je op Aequalis (gelijk).
De zwarte bonen , zichtbaar op de 4 gespeelde Pandhofkaarten, tel je op. Je verplaatst één van de Abt-Generaalpionnen het corresponderend aantal velden op het bonenspoor in de Kapittelzaal. Daarna vorm je met de pandhofkaarten het pandhof van de abdij. Begin bij hoekpunt 1 en vul aan rij per rij, van boven naar beneden. Je vormt op die manier een grid van 3x3 met de pandhofkaarten.
Daarna schud je per cijfer (1, 2, 3 en 4) de pandgangkaarten. Plaats op elk groen vak van de pandgang een kaart met een overeenkomstig cijfer. De pandgangkaarten met een schildsymbool met een cijfer leg je op de juiste hoeken van het Abdijbord. Overgebleven pandgangkaarten leg je terug in de doos.
De tweede Abt-Generaalpion zet je op het Abdijbord boven de eerste Pandhofkaart naast hoekpunt 1. De 16 Benedictus bonuskaarten leg je in een stapel naast het Abdijbord.
Iedere speler neemt een Abtsportret, de 13 spelerskaarten in zijn kleur en zijn 3 abten. Hij trekt gedekt 1 opdrachtkaart, bekijkt die en houdt die verborgen voor zijn medespelers. Op deze opdrachtkaart is een patroon zichtbaar. Dit patroon vormt hij met de drie soorten kunstvoorwerpen (boeken, glasramen en artefacten). Een speler ontvangt extra punten als hij dit patroon gevormd heeft op zijn Abtsportret.
Daarna kiezen alle spelers eenzelfde zijde (A, B, C, D) van één van de Ora et Laborakaarten en plaatst een van zijn kleinere abtspionnen op het eerste veld van de kaart. De tweede kleine abtspion zet je boven de eerste kolom (uiterst links) op het eigen Abdijbord. De grote Abtspion zet je op het bijhorende startveld van het Kapittelbord.
Voila, we zijn eindelijk klaar om Abbates te spelen. Abbates is in essentie een bied- en verzamelspel. Je biedt met de Abtskaarten om als eerste een Pandhofkaart te mogen kiezen uit het aanbod in de Abdij. Deze pandhofkaarten verzamel je op jouw Abtsportret. Je probeert op het Abtsportret het patroon te vormen van de opdrachtkaart om punten te scoren. Maar ook iedere aparte Pandhofkaart levert punten op. De pandhofkaarten mag je niet zomaar willekeurig op jouw abtsportret plaatsen. De positie van de Abt-Generaal in de abdij, bijgehouden door één van jouw eigen Abtspionnen op jouw Abtsportret, bepaalt in welke kolom of rij je de verworven Pandhofkaart mag aanleggen.
Abbates speel je in 4 rondes. Elke ronde heeft 4 fases. In de eerste 3 fases van een ronde speel je voor een Pandhofkaart. In de vierde fase bied je voor de hoekpuntkaart in de Pandgang. Deze kaart levert punten op het einde van het spel punten op. In elke fase, te beginnen met een willekeurig gekozen startspeler in de eerste ronde, speelt iedere speler een Abtskaart uit. Een speler mag geen Abtskaart spelen met een waarde die een vorige speler al speelde.
Daarna controleer je of iedere speler voldoet aan de voorwaarde van de Ora et Laborakaart (bijvoorbeeld even of oneven kaarten, kaarten met een waarde tussen 1 en 7 of 8 en 14). Is dat niet zo, dan verwijder je jouw Abtspion op deze kaart. Heb je in de vier fases van een ronde telkens voldaan aan de voorwaarde van de Ora et Laborakaart dan ontvang je op het einde van de ronde een Benedictus bonuskaart. Deze kaarten hebben een waarde van 14 en kan je inzetten tijdens een volgende biedfases om zeker de bieding te winnen. Niet ingezette Benedictus bonuskaarten leveren een punt op aan het einde van het spel.
De speler met de hoogste Abtskaart wint de bieding. Hij legt zijn kaart op het Kapittelbord en verplaatst de Abt-Generaalpion het aantal velden op het bonenspoor in de Kapittelzaal volgens het aantal witte bonen op de Abtskaart.
De winnaar van de fase mag nu de Pandgangactie uitvoeren. De verschillende Pandgangacties worden in een duidelijk overzicht in de spelregels uitgelegd (bijvoorbeeld: enkel de winnaar van de fase mag een kaart uit het Pandhof nemen, de andere spelers trekken een kaart van de trekstapel of je mag een kaart uit de aflegstapel nemen in plaats van een kaart uit de Abdij, …). Daarna kiest de winnaar als eerste een Pandhofkaart uit het aanbod (de rij of kolom waar de Abt-Generaalpion staat) en legt die in de corresponderende kolom of rij in zijn Abtsportret.
De andere spelers kunnen nu in volgorde van de waarde van hun Abtskaart een kaart kiezen uit de Abdij. De speler met de laagste Abtskaart trekt een kaart van de trekstapel en wordt de startspeler in de volgende fase. De gespeelde Abtskaarten worden op de persoonlijke aflegstapel van iedere speler gelegd. De kaart van de winnaar ligt in de Kapittelzaal.
Op een verworven Pandhofkaart staan er zwarte bonen. Dit is het aantal stappen dat de eigen Abtspion op het bonenspoor vooruitgaat in de Kapittelzaal. Je probeert in het spoor van de Abt-Generaalpion te blijven. Iedere stap die je van de Abt-Generaalpion verwijderd bent (achter of voor) is een minpunt op het einde van het spel. Je mag een Pandhofkaart op een al eerder gespeelde kaart leggen in jouw Abtsportret. Je berekent het verschil in zwarte bonen tussen de eerder gelegde kaart en de nieuwe kaart. Dat aantal stappen ga je vooruit of achteruit (meer of minder zwarte bonen op de nieuwe kaart) op het bonenspoor.
In fase 4 bied je dus enkel voor de hoekpuntkaart en scoor je bonuspunten op het einde van het spel. Na fase 4 mag iedere speler 1 abtskaart uit zijn eigen aflegstapel terug op de hand namen. Na ronde 1 en 3 is dit de kaart met de laagste waarde. Na ronde 4 is dit de kaart met de hoogste waarde.
Na fase 4 van een ronde begin je een nieuwe ronde. Na 4 ronden ben je klaar en tel je de punten.
De speler met de meeste punten wint Abbates. Je scoort punten door het patroon op de opdrachtkaart te volbrengen. Ook iedere Pandhofkaart die op het einde van spel op jouw Abtsportret zichtbaar is, levert punten op (3, 2 of 1 afhankelijk van de plaats op de puntenkaart). De verworven hoekpuntkaarten in de Pandgang in het Abdij geven ook punten (1, 2, 3 of meer). De laatste hoekpuntkaart scoort namelijk evenveel punten als er Abtskaarten in eigen kleur aanwezig zijn op het Kapittelbord.
Iedere Benedictus bonuskaart die je niet hebt ingezet tijdens het spel levert ook 1 punt op. Tot slot bepaal je de afstand tussen jouw Abtspion en de Abt-Generaal op het spoor in de Kapittelzaal. Dit aantal trek je af van jouw puntentotaal. Heb je alle vlakken van de opdrachtkaart correct ingevuld, dan mag je die minpunten halveren.
Abbates kan je ook solospelen. De solovariant heb ik niet uitgetest.
Abbates is wondermooi uitgegeven. Alle afbeeldingen (doos, kaarten, spelbord) zijn authentiek en verwijzen naar de abdij van Bornem. Een ding is zeker. Dankzij het spelen van Abbates breng ik zeker ooit een bezoek aan de abdij. Ook mijn medespelers waren meteen gecharmeerd door de layout van het spel.
Ik had het grote geluk om Abbates een eerste keer te kunnen spelen op het Spellenspektakel in Utrecht. De echtgenote van de spelauteur, en tevens werknemer in de abdij van Bornem, legde ons het spel uit. De regels zijn eigenlijk heel eenvoudig en na een paar fases heb je het spel snel door. Als je zelf de spelregels een eerste maal doorleest, is niet alles meteen duidelijk. Let wel, alles is terug te vinden in de spelregels, maar ze missen misschien een beetje structuur. Vooral het verschil in groter en kleiner lettertype in de spelregels zorgt voor verwarring. Wie het spel niet kent, zal alles een tweede maal moeten lezen voor je alles doorhebt.
Dit is mijn enige puntje van kritiek (och ja, de Abt-Generaalpionnen en de grote Abtpionnen zijn ietsje te groot om op het bonenspoor te staan). Abbates is een leuk biedspelletje en zit goed in elkaar. Je hebt wel een aantal potjes nodig om de finesses van het spel te doorgronden. Er zit meer in het spel dan je op het eerste zicht zou verwachten. Het authentieke spelmateriaal draagt zeker bij aan de spelbeleving.
Abbates was voor mij een van de positieve ontdekkingen op het Spellenspektakel. Dat positieve gevoel wordt nog versterkt bij ieder nieuw potje die ik speel. Ik kan Abbates dan ook ten zeerste aanbevelen.
- Abbates (Pontifex Games, 2025)
- Auteur: Robby Boey
- Artwork: Robby Boey
- 1-4 spelers vanaf 8 jaar
- 30 - 45 minuten
- https://pontifexgames.com/products/abbates
- Adviesprijs: 29,95 euro