Ons eerste spelletje Paleo was een test spelletje met zijn tweeën op level 1. Dat ging ongeveer zo: veel vlees verzamelen, de eerste dagen redelijk doorkomen en vervolgens heel snel die mammoet schildering opbouwen. Hoe? Mammoeten vangen! Paleo speelde als een optimalisatie puzzel, met veel onderling overleg, waarbij we vooral probeerden zo goed mogelijk om te gaan met alle gevaarlijke en minder gevaarlijke gebeurtenissen in ons eenvoudige leven (lees: reageren op de omgedraaide kaarten). Paleo speelt enorm interactief, eenvoudig en snel. Thematisch ook supergoed. Hartstikke leuk dus.
Intussen zijn we enige tijd verder en is Paleo voor een aantal kinderen bij ons in huis een soort tafelverslaving geworden. We zijn aanbeland bij het laatste level, met de toepasselijke naam "het beest". Dat zal wel een Smilodon zijn, dan. We zijn benieuwd.
Hoe speel je Paleo?
Je speelt Paleo samen en in modules die een thema uitwerken. De gebeurtenissen komen langs via gespeelde kaarten, waarvan je tevoren de achterkanten mag bekijken, maar niet de voorkanten. Je doelen zijn primitief. Eten, veiligheid, vuur en steen. Je komt in de modules campagnegewijs allerlei paleontologische moeilijkheden tegen. Roedels wolven bijvoorbeeld, of een enkele mammoet. Extreme kou in de winter en onbekende dodelijke virussen. Welke bessen eetbaar zijn, moet je ook nog ontdekken. Verder wemelt het van de vroeghistorische mensenhandelaars en vreemdelingen die meestal goed integreren in jouw stam, maar soms niet. En dan zijn daar nog de watervlaktes die nauwelijks over te steken zijn. Het lijkt de lage landen anno 2021 wel. Sorry: 2022. We zijn wat beter geoutilleerd tegenwoordig, maar veel is er voor de mensheid ook weer niet veranderd.
Thema
Wij vinden het thema uitstekend uitgewerkt. En wij = in dit geval twee volwassenen en vier kinderen van 13, 11, 9 en 8. Vooral de laatste 3 zitten echt in het Paleolithicum, als ze Paleo spelen. En dan krijg je dus ook verrassingen als: “die baby mammoet is zooo schattig, die laten we leven”. Wat speltechnisch nog een goeie zet was ook. Mijn vrouw en ik hadden die in ons eerste potje meteen te pakken voor vlees, maar dat pakte toch niet zo handig uit. Mijn zoons wilden dan weer wél meteen de wolven te lijf. Dat koste dus een potje of twee voordat ze erachter kwamen dat die wolven beter wat later verslagen konden worden. Eerst wat speren maken, wat meer vlees op het bot hebben, meer stamleden erbij sexen bij het kampvuur. En als we echt langzamerhand in controle zijn over de situatie, ons veilig voelen en weldoorvoed, dán is het tijd voor wolven.
Wij hebben het Inwijdingsritueel in huis, een mini-uitbreiding met lastig opvoedbare kinderen. Als je die hebt ingewijd, dan ga je letterlijk als een speer. Maar ga er eerst maar aan staan, dat opleiden. Ook hier weer de neiging om meteen te gaan aanpakken, ze meteen te gaan inwerken. Niet doen! Eerst zorgen voor veiligheid en eten! Je gaat toch in het echt ook niet je eigen baby leren lopen terwijl de eerste borstvoeding er nog maar net in zit en ze nog d’r eerste melkboertje op je schouder moet laten?
Enfin, Paleo volgt in alles keurig de Piramide van Maslow, wat ik zelf thematisch steengoed vind. Na de eerste levensbehoeften en het zorgen voor veiligheid komen andere zaken aan de orde. En helemaal bovenaan staan zaken als zelfontplooiing en kunst. Want uiteindelijk maak je samen ook nog die rotstekening van die enorme mammoet die je een paar dagen geleden hebt gevangen, geslacht, gebraden, gedroogd en gegeten. En als die tekening af is, dan heb je als groep het puntje van de piramide bereikt en heb je dus gewonnen.
Wat onze kinderen thematisch ook meteen door hadden is de reden waarom je van die drie getrokken kaarten in je beurt alleen de achterkant mocht zien: je gaat naar het bos, maar je weet niet precies wat je daar kunt vangen; je weet dat je op jacht gaat, maar het kan ook te groot voor je zijn; je trekt de bergen in en hoopt op wat bruikbare stenen, maar wát je precies gaat aantreffen, weet je niet. En dat lawine waarschuwingssysteem werkte in die tijd ook nog niet zo goed. Zo gaat dat dus met de kaarten in Paleo: als je het thema een handje helpt, zit het er volledig in.
Nog één ding en dan hou ik op over dat thema: die doodshoofden komen binnen joh. Nou ja, voor mij zijn het fiches die aangeven hoe dicht je bij verliezen bent, maar voor de kinderen zijn het welhaast échte doden die te betreuren zijn. Soms uit oprechte opofferingsgezindheid ook nog. De begraafplaats in je dorp ligt op een gegeven moment vol met helden. En met de botten van de gevangen zoogdieren natuurlijk.
Het samenwerken
Wat ik al schreef: Paleo is enorm interactief. Zonder élke beurt even te overleggen wat je samen gaat doen, ga je absoluut verliezen. Als dat overleg niet je ding is: niet kopen dat spel. In ons geval werd snel duidelijk dat dit spel iets ‘aan zette’ wat bij veel andere samenwerkspellen toch wat blijft hangen: de noodzaak om het samen op te lossen. Elkaar te helpen. Die super mammoet, die roedel wolven: je gaat ze echt never nooit alleen te lijf. In het echt niet, en in Paleo dus ook niet.
Hoe ziet het eruit?
Prima! Sympathieke tekeningen (die mammoeten zijn behoorlijk aaibaar), leuke stenen, hout en bouten, mooie werkbank voor je uitvindingen, respectvol grafheuveltje en niet te vergeten, sinds de tweede editie: stamleden waarin iederéén die meespeelt zich kan herkennen. In een samenwerkspel vind ik dat wel zo fijn. In alle spellen eigenlijk.
Speelduur
Ik vind het reuze knap dat een tijdperk dat duizenden jaren heeft geduurd nu op de speeltafel is teruggebracht tot een spannend verhaal van maximaal een uur. Meestal korter. Prima dus.
Herspeelbaarheid
Ik lees hier en daar dat de herspeelbaarheid van Paleo tegenvalt. Ik kan me dat heel goed voorstellen. Het aantal modules is beperkt, op een gegeven moment ken je de kaarten wel en weet je ongeveer wat je moet doen met zijn allen. En dat thema gaat er dan ook een beetje uit, vooral bij volwassenen die over het algemeen hun fantasie niveau toch al niet heel hoog meer hebben. Edoch, gelukkig voor ons, en voor deze review, hadden we Paleo niet voor onszelf maar voor de kinderen in huis gehaald. En vooral voor hen heeft Paleo een aantal onmiskenbare stukjes top ontwerp in huis. Kinderen vinden het namelijk fijn als een deel van de verrassing er dankzij ervaring uit gaat en als iets ongeveer hetzelfde verloopt als de vorige keer. Sterker nog: onderdeel van het gezonde leerproces bij kinderen is natuurlijk het leren omgaan met verrassingen, het steeds meer verrassing uit kunnen sluiten omdat je gaat anticiperen, als er routine in komt. En als het ‘geleerde’ te makkelijk wordt, gaan ze vanzelf op zoek naar nieuwe verrassingen, die ze weer proberen te normaliseren, enzovoort. In die zin kan Paleo héél lang mee gaan. En dat doet het hier dus ook. Onze kinderen vinden het gewoon leuk om een scenario te herhalen, zeker als de gebeurtenissen nét weer op andere momenten plaatsvinden en anders uitpakken. Net als in het echte leven, zeg maar, of dat nou in het stenen tijdperk is of het heden. Wij schieten dus niet meteen door de levels en modules heen, welnee, we doen al best veel spelletjes per level. Die zijn namelijk door de wisselende volgorde nog best lang verrassend, terwijl er tegelijk een stukje ‘kennis’ in de groep sluipt, waardoor je beter gaat spelen, wat bij volwassenen én kinderen natuurlijk altijd een goed gevoel geeft.
Afhankelijk van met wie je Paleo speelt, is die herspeelbaarheid dus toch best behoorlijk groot.
Kanttekeningen?
Ja die zijn er ook. Sommige modules zijn ontmoedigend hard, zeker als je met kinderen speelt. Als je dan ook een paar keer de verkeerde gebeurtenissen tegenkomt (lees: de verkeerde kaarten omdraait), dan ben je als groep nogal kansloos. De sneeuwstorm bijvoorbeeld, gecombineerd met de nieuwe helden die je kamp kaalvreten voordat ze eindelijk iets nuttigs gaan doen, is echt bar. Wat daarbij opvalt is dat de eerste verrassingen bij een nieuwe module soms dodelijk zijn omdat je simpelweg nog niet weet wat je ermee moet. En zodra de verrassing eraf is, en je dus wél weet wat je moet doen, het spel meteen iets plichtmatigs krijgt. De kinderen hebben daar zoals gezegd geen last van, dus dit bezwaar is nogal relatief, maar ikzelf vind het soms een beetje zo zo.
Kortom
Paleo is een hit hier in huis, dat mag duidelijk zijn. Het is een spel waarin het samenwerken echt elke beurt centraal staat en dat rustig begint zodat je winnend kunt leren. Een spel dat met elk volgend niveau uitdagender wordt en waarin je kinderen helemaal ondergedompeld worden in het Stenen Tijdperk. Nét echt. Maar even terug naar die piramide hè: als je in de gelegenheid bent om Paleo te spelen met je gezin, veilig en wel, in aangename nutteloosheid en met de versnaperingen nabij, dan zit je dus met zijn allen echt wel op dat topje, nietwaar?
Na het goed doorlezen van de spelregels lukte het wel om te winnen.