Dobbelen is waarschijnlijk samen met senet, backgammon, go en schaken een van de oudste gezelschapsspelen. Duizenden jaren geleden dobbelde men al, niet noodzakelijk met de zeshoekige kubus met 21 ogen, zoals we die nu kennen. Er zijn vele variaties intussen uitgevonden, ontelbare spelmogelijkheden met dobbelstenen dus. Een ding hebben al die variaties gemeen. Als je dobbelt, moet je geluk hebben om te winnen. Tutto vormt daar geen uitzondering op.
Tutto bestaat uit 6 dobbelstenen en 56 speelkaarten. Vooraleer je begint, leg je een pen en papier klaar om de behaalde punten te noteren. De startspeler (willekeurig te kiezen) schudt de kaarten en legt die, in een gedekte stapel, in het midden van de tafel. De startspeler draait de bovenste kaart om en neemt de zes dobbelstenen. De kaart geeft aan welke aanvullende regels er in deze beurt gelden. De meeste kaarten zijn bonuskaarten (25 om precies te zijn). Dit betekent dat als een speler Tutto gooit (alle zes de dobbelstenen leveren punten op, dus alle dobbelstenen werden door de speler gebruikt, vandaar Tutto, Italiaans voor alles of allemaal) hij extra bonuspunten ontvangt. De bonuspunten variëren tussen de 200 en de 600 punten.
Naast bonuspunten zijn er nog een aantal speciallekes (een woordje Vlaams tussendoor moet af en toe kunnen). Zo zitten er 5 x2 kaarten in het spel. Als een speler Tutto gooit, worden zijn behaalde punten verdubbeld. De stop-kaart (10 van deze rotdingen zitten in de stapel) is bijzonder leuk. De speler die deze kaart omdraait, slaat meteen een beurt over. Nog leuker is de plus/minus-kaart (5 aanwezig). De actieve speler krijgt exact 1000 punten als hij Tutto gooit (ongeacht hoeveel punten hij behaalde). De speler die op dat moment aan de leiding staat, verliest 1000 punten. Staan er meerdere spelers samen aan de leiding dan verliezen ze allemaal 1000 punten. De actieve speler moet doorgaan tot hij Tutto heeft of een nulworp gooit. Bij een nulworp vervalt de kaart.
Nog een leuke kaart is de straat (5 in het spel). De speler krijgt 2000 punten als hij een straat (alle getallen van 1 tot 6) gooit. Hij blijft dobbelen tot hij een ongeldige worp heeft of een straat. In diezelfde categorie, zijnde leuke kaarten, hebben we de vuurwerk kaart (yep, 5 exemplaren in de stapel). De actieve speler moet blijven gooien zolang hij geen ongeldige worp heeft. Hij kan zo verschillende keren tutto gooien. Na een ongeldige worp stopt zijn beurt, maar krijgt hij wel alle behaalde punten.
Maar de leukste kaart is het klavertje-4. Het kaartendeck bevat slechts een exemplaar van deze bijzondere kaart. Je moet met die kaart proberen om tweemaal Tutto na elkaar te gooien. Je moet doorgaan tot dit gelukt is. De beurt wordt bij een ongeldige worp meteen afgebroken. Als het lukt, eindigt het spel meteen en wint de actieve speler, ongeacht de stand op dat moment.
Goed, we weten nu welke kaarten er in het spel zijn. Maar hoe werkt dat dobbelen nu? De speler die aan de beurt is, gooit met de zes dobbelstenen. Zolang je dobbelstenen apart kunt leggen in jouw beurt, heb je geen nulworp gegooid en beslist de speler of hij met de overgebleven dobbelstenen nog eens wil gooien.
Welke dobbelstenen mag je apart leggen en leveren dus punten op? Wel, iedere 5 (50 punten) en 1 (100 punten) leveren individueel punten op. Als je in één beurt een drieling gooit (3 tweeën, 3 drieën, enz…) scoor je ook punten. Drie tweeën leveren 200 punten op, drie drieën 300, enz… Drie enen leveren 1000 punten op. Let wel, de drieling moet in één beurt gegooid worden. Je mag dus geen individuele dobbelstenen opzij leggen om die later tot een drieling aan te vullen.
Goed, je gooit eenmaal en je legt bijvoorbeeld twee vijven opzij (100 punten dus). Je beslist om nog eens met de vier overgebleven dobbelstenen te gooien en je kunt nu een 1 opzij leggen (nog eens 100 punten). Je besluit te stoppen en scoort dus 200 punten. Had je nog eens gegooid met de drie resterende dobbelstenen en geen enkel punt gegooid, dan had je een nulworp. Je beurt stopte meteen en je was de eerder gegooide punten kwijt geraakt. Maar als je wel nog dobbelstenen met punten had gegooid dan mocht je opnieuw beslissen om door te gaan. Als alle zes de dobbelstenen punten opleverden, gooide je Tutto en scoorde je ook nog eens de punten van de omgedraaide kaart.
Als een speler Tutto gooit, beslist hij of hij stopt of hij doorgaat. Als hij doorgaat, onthoudt de speler hoeveel punten hij bij zijn beurt had, draait een nieuwe kaart om en gooit opnieuw met alle zes de dobbelstenen. Als hij nu een stop-kaart omdraait of hij gooit in deze beurt een nulworp, verliest hij alle behaalde punten. Het spel stopt als een speler minstens 6000 punten behaald heeft. De ronde wordt dan ten einde gespeeld (maw alle spelers moeten evenveel beurten hebben gekregen. Wie dan de meeste punten behaald heeft, wint Tutto.
Copyright Christophe Tisch
Tutto is een puur push-your-luck-spel. Wie houdt van uitgekiende strategieën en heel veel interactie wil met andere spelers, hou je ver van Tutto, want niets van dit alles in dit, in mijn ogen, bijzonder vermakelijk dobbelspelletje.
Eerlijk gezegd, ik verwachtte er niet veel van toen het recensie-exemplaar van Tutto mijn kant uitkwam. Het zoveelste dobbelspelletje, had je geluk bij het gooien dan win je, zo niet, brute pech. Maar Tutto bleek verrassend leuk te zijn. Speelbaar met grote groepen (tot 10 spelers). Hilariteit alom. Gooi je nog eens of ben je voorzichtig en opteer je voor de al behaalde punten? Als andere spelers je dan nog uitdagen en je in keurig Vlaams een “chicken” noemen, dan laat je je natuurlijk niet kennen. Groot de triomf als je dan Tutto gooit, beschamend als je roemloos een nulworp hebt. Kortom, een klein halfuurtje puur spelplezier.
Vanzelfsprekend is de geluksfactor bijzonder groot, zowel bij het trekken van de kaarten als bij het gooien van de dobbelstenen. Je kan Tutto op geen enkel moment sturen. Winnen of verliezen heb je niet in de hand. Maar laat dit geen belemmering zijn om Tutto te spelen.
Niet voor niets, wordt Tutto, ruim veertig jaar na de eerste editie, nog altijd heruitgegeven. Met Hot Games is er opnieuw een uitgever die dit in het Nederlands doet.
- Tutto (Hot Games, 2021)
- Auteur: Onbekend
- Artwork: Christophe Tisch
- 2-10 spelers vanaf 8 jaar
- 30 minuten
- https://www.hotsports.nl/p/8570:c:361_8 ... hot-games/
- Adviesprijs: 15 euro
