Ik ken Venetië van veel dingen. Van Brugge bijvoorbeeld, je weet wel het Venetië van het Noorden. En van bruggen. Yep, Venetië heeft veel bruggen, o.a. de Brug der Zuchten. En water, ja aangezien die bruggen heeft Venetië dus ook veel waterwegen. Blijkbaar is Venetië een amalgaam van 118 eilanden met daartussen 177 kanalen en 400 bruggen om die eilanden met elkaar te verbinden. Voila, dat weten we dan ook alweer. Wat ik niet wist, jullie ongetwijfeld wel, maar ik dus niet, is dat Venetië ook gekend is voor zijn glasblazers. Venetiaans glas schijnt een begrip te zijn. Venetiaans blond ken ik dan weer wel. Maar ja, een mens kan niet alles weten. Hoe dan ook, Reiner Knizia vond het de moeite om een spel te maken met als thema de glasblazers van Venetië. Mille Fiori, verras ons!
De speldoos van Mille Fiori bevat 110 kaarten, waarvan 1 dogekaart (startspelerkaart) en 109 speelkaarten verwijzende naar locaties op het spelbord. Afhankelijk van het aantal spelers worden er een aantal kaarten open naast het speelbord gelegd (9 kaarten bij 2 of 4 spelers, 4 kaarten bij 3 spelers). De resterende kaarten worden als gedekte stapel naast het spelbord gelegd.
Iedere speler neemt het speelmateriaal in zijn kleur, zijnde 30 doorzichtige ruiten, 1 schip en 1 scorepion. 27 van de 30 doorzichtige ruiten doen dienst als persoonlijke voorraad. Drie ruiten worden terug in de doos gelegd (die zijn eventueel aan het einde van het spel nodig). Het schip wordt op het startveld van de zeeroute op het speelbord gezet. De scorepion komt op het veld 0 (100) van het scorespoor terecht.
Een startspeler wordt gekozen. Hij krijgt de dogekaart. De startspeler deelt aan iedere speler vijf kaarten uit. De spelers nemen deze kaarten in de hand en kiezen er tegelijkertijd één kaart uit die ze gedekt voor zich neerleggen. De overige kaarten leggen ze gedekt neer voor hun linkerbuurman. De kleur van de kaart geeft aan op welk deel (categorie) van het speelbord de speler één veld mag bezetten: donkerblauw voor de haven, lichtblauw voor handel, geel voor de werkplaatsen, paars voor de huizen en groen (zowel donker- als lichtgroen) voor de personen. Daarnaast bevatten alle kaarten, ongeacht de kleur, een symbool. Dit symbool verwijst naar een specifiek veld op het speelbord. De punten die je kan behalen, staan als geheugensteun ook op de kaart. Sommige kaarten bevatten een extra symbool om aan te geven dat niet alleen de actieve speler maar ook andere spelers punten kunnen verdienen als de kaart gespeeld wordt. Tot slot staat er bovenaan de kaart een roer met een cijfer. Dit cijfer geeft aan hoever je met jouw schip mag varen als je de kaart, als alternatieve zet, gebruikt om te varen op de zeeroute.
Eens alle spelers een kaart gekozen hebben, speelt de startspeler als eerste zijn gekozen kaart. Hij legt daarna meestal één van zijn ruiten op één leeg veld in de kleur van de gespeelde kaart en scoort direct punten. Door die ruit in te zetten, worden soms extra bonussen (punten en/of een extra kaart) gegenereerd. Als de speler zijn actie heeft afgewerkt en de behaalde punten vooruitgegaan is op het scorespoor, is de volgende speler aan de beurt. Als alle spelers hun gekozen kaart hebben gespeeld, pakken de spelers de voor hen liggende kaarten op en kiezen ze een nieuwe kaart uit. De resterende kaarten worden terug voor hun linkerbuurman neergelegd. De startspeler speelt daarna terug als eerste zijn gekozen kaart uit. Dit gaat zo door tot er nog maar één kaart aan de volgende speler zou kunnen doorgegeven worden. Die kaart wordt echter niet voor de betrokken speler gelegd, maar nadat alle spelers hun beurt hebben uitgevoerd, open bij de andere kaarten naast het speelbord gelegd.
Daarmee is een ronde voorbij. De startspelerkaart wordt doorgegeven aan de volgende speler en een volgende ronde start. Het spel is afgelopen als de gedekte stapel met speelkaarten leeg is of als een speler zijn laatste ruit uit zijn persoonlijke voorraad op het speelbord legt. Alle spelers moeten wel evenveel beurten krijgen en dus mogen alle spelers die hun gekozen handkaart nog niet hebben gespeeld hun beurt nog uitvoeren. Wie op het einde van het spel de meeste punten heeft (er is geen eindtelling, dus alle punten worden in de loop van het spel behaald), wint Mille Fiori. Kinderlijk eenvoudig toch.
Wacht eens even, maar hoe behalen we nu punten. Wel dat is afhankelijk van de locatie (categorie) op het speelbord waar je jouw ruit inzet.
Er is vooreerst de categorie werkplaatsen (gele kaarten). Deze categorie toont de vier grondstoffen die nodig zijn om glas te vervaardigen: kwarts, as, kalk en kleurstoffen. Hier scoor je punten door een schakel (aaneengesloten groep) van ruiten in jouw kleur te krijgen. Iedere ruit in de schakel levert één punt op, twee punten per ruit als de juist gelegde ruit op een veld gelegd wordt met een kleurstoffensymbool. Opgepast, in de categorie werkplaatsen moet je jouw ruit leggen op een veld met het symbool dat ook op de kaart staat. Wie als eerste op de vier verschillende soorten grondstoffen een ruit in zijn kleur heeft liggen, scoort 20 punten bonus. De volgende spelers die dit verwezenlijken krijgen respectievelijk 15, 10 en 5 punten.
Spelers krijgen een extra kaart (te kiezen uit de openliggende kaarten naast het speelbord) als ze het derde en laatste veld bezetten dat rondom het extra-kaartsymbool. Dit betekent dus eigenlijk een extra beurt. Het spelen van deze extra kaart kan voor een kettingreactie zorgen, waardoor je nog extra kaarten in jouw beurt mag spelen.
In de categorie huizen (paarse kaarten) leg je een ruit op het eerstvolgende vrije veld van het huizenspoor en scoor je meteen de punten die op dat veld vermeld staat. Let wel, zijn de velden naast dat veld ook bezet door een ruit in jouw kleur, dan scoor je ook nog eens die punten. Ben je de eerste speler die vier velden met verschillende waarden heb bezet, dan scoor je 20 punten. Ook hier krijgen de volgende spelers die dit verwezenlijken respectievelijk 15, 10 en 5 punten. Extra kaarten krijg je als je drie of vijf velden met verschillende cijfers bezet hebt. De velden hebben dus allemaal hetzelfde symbool in deze categorie maar een verschillende waarde.
In de categorie personen (licht- of donkergroene kaarten) vind je op die locatie twee piramides van personen: de nobili en de populi. Elke groep heeft drie symbolen. Groep 1 kent leeuwen, munten en kruizen. Groep 2 vissen, schelpen en kreeften. In deze categorie is een speler niet verplicht om zijn ruit in te zetten op een overeenstemmend symbool met zijn kaart. Hij moet wel de rangorde in de piramide respecteren. Dus eerst een fundament leggen op de onderste rij, vooraleer je een ruit mag leggen op de middelste rij of op de bovenste rij. Iedere gelegde ruit op de onderste rij is 1 punt waard, 3 punten in de middelste rij en 6 punten in de bovenste rij. Let wel, leg je de ruit op een veld met het symbool dat ook op de gespeelde kaart staat, krijg je dubbele punten voor de ingezette ruit.
Maar ook andere spelers kunnen punten scoren. Alle spelers die velden bezet hebben, waar de nieuwe ruit op verder bouwt, scoren ook punten. Als een speler een ruit inzet op de bovenste rij, scoren de twee ruiten in de middelste rij en de drie ruiten in de onderste rij ook punten. Zo kunnen ook andere spelers punten behalen in jouw beurt. Bonussen zijn er per piramide te verdienen als een speler velden bezet met de drie verschillende symbolen. Extra kaarten zijn te verdienen als een speler een ruit inzet in de bovenste rij.
In de categorie handel (lichtblauwe kaarten) zijn er vier verschillende handelsproducten: glazen, karaffen, sieraden en zwanen. De speler kan enkel een ruit leggen op velden met het symbool van de gespeelde kaart. De waarde van de ingezette ruit hangt af van hoeveel velden in de kolom met dit symbool al zijn ingenomen. Speler rood legt zijn ruit op een zwaan. Er liggen al twee ruiten in deze rij, dan krijgt speler rood drie punt (1 punt per zwaan). Maar ook hier scoren de andere spelers punten. De twee ruiten die al in deze kolom aanwezig waren, zijn van speler blauw. Dankzij speler rood krijgt speler blauw nu zes punten (2 x 3). Als een speler een ruit heeft liggen op elk van de vier verschillende handelsproducten krijgt hij een bonus (20, 15, 10 of 5 punten). Een extra kaart krijgt hij als hij een andere speler aan een goede deal heeft geholpen. In ons voorbeeld hierboven, krijgt speler rood een extra kaart. Door het inzetten van zijn ruit krijgt speler blauw namelijk meer punten dan speler rood. Dus speler rood zorgde voor een goede deal voor speler blauw.
Tot slot hebben we de categorie haven (donkerblauw). Hier transporteren we onze glasproducten naar Europa. Een speler legt zijn ruit op een leeg scheepsveld naar keuze. Alle scheepsvelden hebben hetzelfde symbool. Iedere rij met scheepsvelden kan drie ruiten bevatten. Van zodra een rij volledig gevuld is, vertrekken de drie schepen (iedere ruit staat voor één schip) en scoren ze punten. Iedere speler die een schip (ruit) in de rij heeft, scoort punten. De scheepsvelden grenzen aan de rijen met handelsvelden. Afhankelijk van het aantal ruiten in deze rij (minimaal 1, maximaal 4) scoort ieder schip punten. Bevat de handelsrij maar 1 ruit dan is ieder schip maar 1 punt waar, 4 ruiten zijn 10 punten per schip.
Als bonus heeft iedere havenkaart ook nog een roer met een waarde in. De speler mag dan in zijn beurt zijn schip het aantal velden dat die waarde aangeeft op de zeeroute vooruit zetten. Het veld waarop zijn schip eindigt levert punten of extra kaarten op.
Als alternatieve zet mag een speler altijd een gespeelde kaart gebruiken om vooruit te gaan op het zeespoor in plaats van een ruit in te zetten op een locatie (categorie).
Voila, dit is Mille Fiori.
Copyright W. Eric Martin
Heeft Mille Fiori mij verrast? Wel, beste mensen, Mille Fiori heeft mij zeer aangenaam verrast. In wezen is het spel eenvoudig. Je zet het op in een wip en ook de uitleg is snel klaar. Het spelverloop is eenvoudig. Je krijgt bij het begin van een ronde vijf kaarten, je kiest er één en geeft de andere kaarten door. Daarna speel je de kaart uit. Je zet een ruit in op de locatie van de gekozen kaart en je scoort punten. Je herhaalt dit tot je vier kaarten gespeeld hebt. De vijfde kaart wordt open naast het speelbord gelegd, de startspelerkaart doorgeschoven en een nieuwe ronde start. Kinderlijk eenvoudig toch?
En toch zit er zoveel strategie en interactie in dit spel. Belangrijk is om zo snel mogelijk op zoek te gaan om extra kaarten te kunnen inzetten. Zo creëer je extra beurten, lees mogelijkheden om extra punten te scoren. En als je daarbij nog eens jouw tegenstander te vlug af kan zijn en voor zijn neus jouw ruit kan inzetten op de locatie die hij in gedachten had, dan scoor je dubbel. Er zijn zoveel mogelijkheden om punten te behalen. Dus kies niet te snel een kaart, maar kijk goed naar wat het meeste punten oplevert. Onthou dat je in Mille Fiori geen punten meer krijgt op het einde van het spel, maar wel in iedere beurt meteen scoort.
Hou vooral ook de tegenstanders in de gaten en biedt ze geen laaghangend fruit aan. Als een speler zich aan het concentreren is om bijvoorbeeld een lange schakel te maken in de huizenrij, is eventjes die rij onderbreken aan de orde. Dit is wat ik aan dit spel leuk vind. Je bent niet op jezelf bezig. Je moet alert zijn voor wat andere spelers van plan zijn. Meeprofiteren op het juiste moment, tegenhouden indien nodig. Dit zorgt ervoor dat zelfs als je niet aan de beurt bent, je gespannen zit te wachten op wat de anderen doen. Vooral bij het scoren van de verschillende bonussen krijg je meer punten als je dit als eerste kan doen. Lukt het niet op de ene locatie, zoek dan vooral naar de locatie waar dit wel kan. Vergeet echter niet dat ook nummer 2, 3 en 4 extra punten kunnen krijgen.
Daarnaast is Mille Fiori (blijkt Italiaans te zijn voor 1000 bloemen en te verwijzen naar het kleurrijke spelmateriaal) ook een mooi uitgegeven spel met duidelijk gestructureerde en eenvoudige spelregels. De potjes die ik tot nu toe speelde, vielen niet alleen bij mij in de smaak maar ook van mijn medespelers. Mille Fiori meer van dit zou ik zo zeggen!
Och ja, op het einde van de spelregels staat de mysterieuze zin: “Dit is een door de uitgever uitgewerkte editie, die deels van de oorspronkelijke versie van auteur Reiner Knizia afwijkt”. Enig speurwerk op internetfora brengt hier wat verduidelijking. Blijkbaar begon Knizia in zijn oorspronkelijke versie het spel zonder extra kaarten naast het speelbord. Die kwamen pas na de eerste ronde daar te liggen. Daarnaast zou er oorspronkelijk ook in de regels gestaan hebben, dat een speler punten (vijf als ik me niet vergis) kreeg als hij een extra kaart mocht nemen en de markt leeg was. Hij kreeg dus punten als hij geen kaart kon nemen.
- Mille Fiori (999 Games, 2022)
- Auteur: Reiner Knizia
- Artwork: Stephan Lorenz, Marina Gonzalez
- 2-4 spelers vanaf 10 jaar
- 60 minuten
- https://www.999games.nl/mille-fiori.html
- Adviesprijs: 44,99 euro