Jay Gatsby, beste spelvrienden, is een romanfiguur, soldaat in de eerste wereldoorlog, een mysterieuze man die zich een weg naar de rijke bovenlaag van de bevolking heeft gebaand. Een mooi voorbeeld van de American Dream. Bedoeling is dat we hetzelfde pad bewandelen. We proberen in the Roaring Twenties prominente Amerikanen te benaderen om zodoende in de gunst te komen van Jay Gatsby, zodat we op zijn jetsetfeestjes uitgenodigd worden. Waar benaderen we die prominente Amerikanen? Wel in het cabaret, een financieel centrum en de renbaan natuurlijk. Waar anders? Let’s go!
Gatsby is een spel voor twee spelers. De doos bevat een speelbord, 20 invloedsfiches en 1 opmarsfiche per speler, 1 dubbelzijdige actiefiche, 15 karaktertegels (5 kleuren, iedere kleur heeft 3 karakters), 4 cabarettegels, 11 speciale actietegels en 4 “race voorbij”-bedekkingstegels (hoe ze die dingen blijven verzinnen,…).
Een speler kruipt in de rol van Dorothy Williams, de andere speler wordt James Miller. De spelers nemen de respectievelijke invloedsfiches en leggen die aan hun zijde van het speelbord. De beide opmarsfiches worden op de juiste plaats in het financiële centrum op het speelbord gelegd. De 4 cabarettegels worden geschud en worden in willekeurige volgorde in het cabaretveld gelegd. De 15 karaktertegels worden geschud, 3 ervan komen in het cabaret terecht, 4 in het financieel centrum en 5 in de renbaan. De 3 overgebleven karaktertegels verdwijnen ongezien uit het spel. Zes tegels (2 per locaties) worden omgedraaid, de andere tegels zijn gedekt.
De 11 speciale actietegels worden geschud en in een trekstapel naast het speelbord gelegd, samen met de 4 “race voorbij”-bedekkingstegels.
De dubbelzijdige actiefiche wordt als een munt omhoog gegooid. De kant die zichtbaar is, bepaalt wie startspeler wordt. De andere speler trekt twee actietegels, kiest er één van en legt die op het daarvoor bedoelde veld in het hoofdactiegebied op het speelbord. Daarnaast mag hij ook één van zijn invloedsfiches op een sterretjesveld leggen in het cabaret. Hopakee, wijlen klaar om Gatsby te spelen.
Er zijn drie manieren om Gatsby te winnen: ofwel verwerf je alle 3 de karakters van een bepaalde kleur, ofwel verwerf je 1 karakter van elke kleur (vijf in totaal dus) ofwel als niemand een van beide voorwaarden vervult, wint de speler met de meeste prestigepunten als alle karakters toegewezen zijn. Iedere karaktertegel heeft namelijk 0-3 prestigepunten (in de vorm van sterren op de tegel).
Gatsby is dus een race naar de overwinning. De spelers krijgen afwisselend een beurt waar ze een actie kiezen uit de vier voorgedrukte actievelden. Soms kunnen ze ook ervoor kiezen om de actie uit te voeren van een verworven actietegel.
De acties zijn simpel. Ofwel zet je invloedsfiches in of je verplaatst die dingen op één van de drie locaties ofwel verplaats je karaktertegels op de locaties. Door het inzetten of verplaatsen van invloedsfiches verwerf je soms bonussen. Met die bonussen krijg je extra acties, verwissel je invloedsfiches van je tegenstander van locatie, bepaal je welke actie hij moet uitvoeren of trek je speciale actietegels.
Een beurt is eigenlijk heel eenvoudig dus. De actieve speler plaatst de dubbelzijdige actiefiche op een van de actievelden en voert de bijhorende actie uit. De andere speler moet daarna de dubbelzijdige actiefiche op een ander actieveld zetten. Je kan dus nooit de actie van jouw tegenstander kopiëren.
Invloedsfiches in het cabaret moet je verplicht horizontaal of verticaal naast een al eerder gelegde fiche leggen. Er zijn twee manieren om 1 van de 3 karakters te verwerven. Ofwel bedekken jouw invloedsfiches de vier velden met een ster. Ofwel vorm je horizontaal en verticaal een doorlopend pad van eigen aangrenzende fiches van de ene kant van het cabaretveld naar de andere kant.
In het financieel centrum ga je vooruit op een verticaal spoor. Van zodra je de hoogte bereikt van een van de 4 daar aanwezige karakters, verwerf je dat karakter. Op het financieel spoor ga je normaal twee velden vooruit, tenzij je aan de leiding staat, dan ga je maar één veld vooruit. Als je een karaktertegel scoor en die bij je hebt gelegd, komt er een bonusveld vrij voor de andere speler.
Op de renbaan worden er 5 races gelopen. Je plaatst hier een invloedsfiche altijd op het meest linkse vrije veld van een race. Zijn alle velden (3 of 5 velden) ingenomen bij een race dan wint de speler het bijhorende karakter die een meerderheid aan invloedsfiches in die race heeft.
Zo spelen we dus om de beurt verder tot een speler een van de twee overwinningsvoorwaarden bereikt heeft of tot alle karakterkaarten verworven zijn. Dan wint de speler die de meeste prestigepunten verzamelde.
Voila, klaar is kees.
Gatsby is een vlot spelend tweepersoonsspel. De spelregels zijn heel eenvoudig, je zet het snel op en legt het vlot uit. De spelregels vind ik nogal warrig geschreven. Ik heb bepaalde secties een paar keer moeten herlezen, heeft vooral te maken met soms gekunstelde zinnen. Onderdelen zoals “Race voorbij”-bedekkingstegels helpen niet om alles leesbaar te houden. Maar dit mag geen beletsel zijn, want nogmaals, eigenlijk zijn de regels simpel.
Er zijn drie locaties waar er karakterkaarten te verdienen zijn. Die verdien je door in je beurt een actie te kiezen waarmee je hoopt jouw tegenstander te snel af te zijn. Want vergeet dit niet, Gatsby is een racespel, geen spel waar je langzaam opbouwt, dingen verzamelt om die ultieme zet te kunnen doen. Neen, in Gatsby probeer je zo snel mogelijk kaarten te verwerven.
Het is een kunst om snel het geweer van schouder te veranderen. Als je merkt dat voor een bepaalde kaart je het niet kan halen, is het belangrijk om je zo snel mogelijk ergens anders op te focussen.
Er zijn 15 karakterkaarten in het spel, 3 daarvan worden bij het opzetten van het spel terug in de doos gelegd. Toeval kan daar rare dingen doen. Zo maakten we het mee dat de drie kaarten van eenzelfde kleur uit het spel gingen. Meteen kon 1 van de 2 overwinningsvoorwaarden niet gehaald worden. Dit merkten we maar toen het spel klaar was.
In een ander potje bleef het spel maar duren omdat we geen van beide 1 van de 2 overwinningsvoorwaarden bereikten en het spel dan maar stopt als alle karakterkaarten verworven zijn. De laatste kaart, die in het cabaret waar je op alle 4 de velden met een ster een eigen invloedsfiche moet hebben staan, was niet zo makkelijk te krijgen. We dienden telkenmale de bonusactie verplaatsen van fiches te kiezen om dit voor elkaar te krijgen. Het spel bleef maar aanslepen op die manier en we kwamen net niet in een patstelling terecht.
Maar goed, bovenstaande situaties doen zich slechts uitzonderlijk voor. Gatsby is een leuk tweepersoonsspel. Mooi uitgegeven, thematisch rammelt het een beetje, want de link met Gatsby lijkt een beetje vergezocht, en na een paar potjes heb je wel door hoe het mechanisme in elkaar steekt. Maar toch heb ik genoten van mijn potjes Gatsby.
- Gatsby (999 Games, 2026)
- Auteur: Bruno Cathala en Ludovic Maublanc
- Artwork: Christine Alcouffe
- 2 spelers vanaf 10 jaar
- 30 minuten
- https://www.999games.nl/product/gatsby/8721184284100
- Adviesprijs: 29,99 euro