Ergens onder het zeeoppervlak bevinden er zich ongekende schatten. En daar gaan we naar op zoek. We duiken die op en we verkopen die voor veel geld aan musea. We trekken ons van regelgeving omtrent eigendomsrechten niets aan. Neen, we zoeken wrakken op. Duiken in de zee als we die gevonden hebben, roven ze leeg en verkopen onze vondsten. Meer moet dat niet zijn. Och ja, we proberen wel onze concurrenten, want we zijn niet de enigen die op dit lumineus idee kwam, te snel af te zijn. Thesauros, we beginnen eraan.
Zelfs de korte spelbeschrijving op de frontpagina van het spelregelboekje maakt duidelijk dat ons het een ander te wachten staat. We moeten namelijk technologieën ontwikkelen, onszelf uitrusten, werkers inhuren, een paar van hen trainen om specialisten te worden, schatkaarten verzamelen, zodiacs regelen, de diepzee induiken, uitkijken voor haaien, de opening van tentoonstellingsruimten in het museum sponsoren, reclame maken voor ons bedrijf, onze verschillende bankrekeningen listig beheren, het beruchte sluisfonds niet vergeten en tot slot ook nog de lokale autoriteiten positief beïnvloeden. En alsof dat nog niet genoeg is, kunnen we met de Wetteloos-variant ook nog eens huurlingen ronselen om roet in het eten van de plannen van onze tegenstanders te gooien.
Ben je er nog?
Goed, laten we even het spelmateriaal opsommen: 1 dubbelzijdig speelbord (voor1-2 spelers of 3-4 spelers), 2 kalendertableaus, 2 voorbereidingsoverzichtskaarten, 15 technologiekaarten, 62 technologisch voorwerp-tegels, 4 dubbele acties-tegels, 96 $1-tegels, 58 5$-tegels, 10 schattegels van waarde $3, 18 schattegels van waarde $5, 23 schattegels van waarde $7, 22 schattegels van waarde $9, 27 haaitegels, 69 uitgeputtegels, 21 duiklocatietegels (12 grote + 9 kleine), 12 gevonden voorwerp-tegels, 21 schatkaarttegels (7 getallen, 3 van elk), 7 sonarschatkaarttegels (7 getallen, 1 van elk), 4 zodiactegels en 4 zodiacs (in 4 kleuren verschillend van de spelerskleuren), 12 specialistenhoeden, 2 grijze zeevliegtuigen, 1 groot goudkleurig blokje voor het kalendertableau, 2 kleine goudkleurige blokjes voor zones 6 en 9, 1 zeszijdige dobbelsteen (om haaien te doden. Tip dus als je echt gaat diepzeeduiken, zorg dat je altijd een zeszijdige dobbelsteen bij je hebt), 1 inlay en 1 spelregelboekje.
We zijn er nog niet. Dit is het algemeen speelmateriaal. Daarnaast heeft ook nog iedere speler in zijn kleur (wit, blauw, groen of rood) zijn eigen speelmateriaal, zijnde 1 persoonlijk spelerstableau, 1 grote baasmeeple met hoed, 5 werkersmeeples, 1 envelopfiche om de autoriteiten om te kopen, 1 sluisfondskist, 1 rechthoekige scoresteen, 1 groot blokje om de beurtvolgorde in zone 10 aan te geven, 23 kleine blokjes om verschillende dingen te kunnen markeren, 1 zodiac, 1 zodiactegel, 1 overzichtskaart en 1 overzichtskaart met de duikregels.
We zijn er nog altijd niet. Want er wordt ook nog speelmateriaal meegeleverd voor de wetteloos-variant, zijnde 4 zwarte huurlingenmeeples, 1 zwart zeevliegtuig, 1 onderwatermijntegel, 7 huurlingenschatkaarttegels, 1 kalendertableau (achterzijde kan je ook gebruiken voor de solovariant).
Nu moeten we al dat mooie speelmateriaal nog klaarzetten ook. We beginnen met het centrale speelbord met de juiste zijde, afhankelijk van het aantal spelers, in het midden van de tafel te leggen.
Goed om weten is dat er op het speelbord 10 zones zijn, duidelijk aangegeven met grote gele cijfers in zwarte cirkels. In de speelregels en ook bij de voorbereiding wordt constant naar die zones verwezen, handig om te weten waar je alles dient te plaatsen.
Zo plaatsen de spelers drie meeples in zone 1, in zone 2 worden de technologiekaarten (afhankelijk van de gekozen spelvariant) klaargelegd. In zone 3 komen er schatkaarttegels, in zone 4 plaatsen we de zeevliegtuigen en in zone 5 leggen we gevonden voorwerp-tegels. In zone 6 plaatsen we een geel blokje op het juiste veldje. In zone 2, 3, 7 en 8 plaatsen we afhankelijk van het aantal spelers specialistenhoeden. In zone 7 worden ook de zodiacs van de spelers geplaatst. In zone 9 plaatsen we het tweede gele blokje en in zone 10 bepalen we de beurtvolgorde door er de grote blokjes van iedere speler te plaatsen. Iedereen behalve de startspeler krijgt nu in spelersvolgorde een compensatie-inkomen.
We kiezen het juiste kalendertableau (afhankelijk van aantal spelers en spelvariant) en leggen die naast het speelbord. Het grote gele blokje, de rondeteller, komt op veld 1 te liggen.
Iedere speler neemt zijn eigen tableau en plaatst er zijn overgebleven meeples op. De envelopfiche en de kleine blokjes liggen binnen handbereik. Iedere speler krijgt een metaaldetector (een van de technologische voorwerptegels) en 50 of 55 geld (afhankelijk van de spelvariant). De sluisfondskist wordt op de juiste plaats op het eigen tableau gezet.
We zijn klaar om te starten. Eindelijk!
Er wordt aangeraden om met het introductiespel te starten, ook voor de ervaren spelers, jawel. In de spelregels staat duidelijk dat Thesauros een leercurve nodig heeft om het spel onder de knie te krijgen. Daarom is het dus beter om het introductiespel te starten. De aanpassingen in de voorbereiding en het spelverloop vind je op pagina 28 van de spelregels, maar zijn eigenlijk minimaal. Bij het begin worden bepaalde zaken gestuurd (volgorde technologiekaarten, schatkaarten, het spreiden van je geld, …) en je mag geld overschrijven van en naar je sluisfonds, iets wat je in het basisspel niet mag doen.
Vergeef me als ik, niet zoals in mijn andere recensies, uitgebreid op de spelregels ingaat. Je vat 32 bladzijden nu eenmaal niet eenvoudig samen. Ik beperk me tot de essentie en dat is al heel wat.
De winnaar is de speler met de meeste punten. Reputatiepunten worden die dingen in Thesauros genoemd. Thesauros speel je in 3 jaren. Na het eerste en tweede jaar volgt er een tussentijdse puntentelling. Na het einde van het derde jaar volgt de eindtelling.
Ieder jaar bestaat uit een inkomensfase, een rekeningenbeheerfase en een actiefase. De actiefase bestaat dan weer uit drie achtereenvolgende seizoenen. In ieder seizoen plaatsen spelers werkers, doen ze acties, is er een salarisfase en een onderhoudsfase.
Na drie seizoenen is het jaar afgelopen en volgt er dus een tussentijdse puntentelling. In het derde jaar kan een spel vroegtijdig eindigen als er in de salarisfase van een seizoen alle tentoonstellingsruimten van het museum open zijn. Er is dus geen plaats meer om schatten te plaatsen. Is dit niet zo dan eindigt het spel na de salarisfase van het derde seizoen van jaar 3.
Drie jaren dus. Ieder jaar begint met een inkomensfase. In jaar 1 is dit al gebeurd tijdens de voorbereiding, $50 dus of $55 (introductievariant). Sommige spelers ontvangen een compensatie-inkomen afhankelijk van hun plaats in de spelersvolgorde in zone 10. In het tweede jaar krijgt iedere speler $30 en $5 per schatkaarttegel die hij heeft, ongeacht het getal dat op die tegel staat. Het derde jaar krijgt een speler nog $10 en opnieuw $5 per schatkaarttegel.
In de rekeningenbeheerfase verdelen de spelers hun geld naar believen over de vijf rekeningen op hun spelerstableau. Je kan de adviezen van het introductiespel hier volgen. Eens je Thesauros goed in de vingers hebt, doe je zelf maar iets. Je kan tijdens het spel niet zomaar geld overbrengen van de ene naar de andere rekening. In de spelregels staat duidelijk vermeld wat iedere rekening doet. De HR-rekening (Human resources) wordt bijvoorbeeld gebruikt om werkers te werven die in zone 1 van het speelbord staan te wachten. Onderaan de spelerstableau zie je in welke zone op het speelbord je het geld van iedere rekening kan inzetten.
Tijdens de rekeningenbeheerfase mag je jouw nieuwe inkomsten samen met het overgebleven geld gratis herverdelen over de verschillende rekeningen. Tijdens de actiefase van het spel betaal je overschrijvingskosten als je geld van de ene naar de andere rekening wil oversluizen.
De belangrijkste fase tijdens een jaar is dus de actiefase. In drie seizoenen (dus drie actiefases per speler per jaar, negen keer in totaal want het spel verloopt in drie jaren).
In de actieplanningsfase plaatsen de spelers in spelersvolgorde (zone 10 op het speelbord) telkenmale een meeple (een gewone werker of de baas) uit hun rustzone (eigen spelerstableau) in één van de zones op het speelbord (zones 1-9, uitgezonderd 5). Iedere zone (uitgezonderd zone 5 en 10 dus) heeft een wachtrij (afhankelijk van het aantal spelers). De meeples worden in die wachtrij geplaatst. Een speler mag meerdere meeples in de dezelfde wachtrij hebben. De actieplanningsfase is afgelopen als alle spelers hun meeples uit hun rustzone op het speelbord hebben geplaatst. In jaargang één heeft iedere spelers drie meeples (twee gewone en de baas) tot hun beschikking.
Door een meeple in zone 1 te plaatsen, verwerven ze extra meeples die ze in een volgende fase kunnen gebruiken. In zone 1 kan je ook een dubbele actietegel verwerven. Als je die samen met een meeple in een wachtrij plaatst, dan kan je dezelfde actie tweemaal uitvoeren. In zone 10, waar de spelersvolgorde bepaald wordt, kan je geen meeples plaatsen maar wel envelopfiches. Die fiches dienen om de lokale autoriteiten om te kopen en zodoende de spelersvolgorde te wijzigen. Een envelopfiche plaats je vooraleer je een meeple in een wachtrij zet.
Eens alle meeples geplaatst zijn, worden de acties zone per zone in oplopende numerieke volgorde afgehandeld. De kost om de actie uit te voeren staat ofwel naast de meeple in de wachtrij ofwel naast het te verwerven item. Je dient te betalen met middelen vanuit de juiste rekening op het spelerstableau.
Als een meeple in de wachtrij blijft staan, na het uitvoeren van de actie, gaat hij terug naar de rustzone van de speler. Het kan dat een meeple tijdens de actie wordt verplaatst, hij keert dan niet terug naar de rustzone maar blijft in de nieuwe locatie staan. Kan een speler de kost niet betalen om een actie uit te voeren, dan verliest die speler een reputatiepunt en keert de meeple onverrichter zake terug naar de rustzone.
Een baas (grote meeple) krijgt per zone een voordeel (bijvoorbeeld in zone 1 krijgt de baas een korting van $2). In sommige zones kan een werker in de leer gaan bij een baas. Dit kan in zones 2, 3, 7 of 8. Voorwaarde is dat van eenzelfde speler zowel zijn baas als een gewone werker in de wachtrij van die zone staat. Die gewone werker wordt dan een specialist in die zone en zet daarvoor een van de beschikbare hoeden op zijn hoofd. De speler zal daarna altijd met deze meeple in die zone het voordeel van de baas mogen gebruiken. Het cijfer op de hoed verwijst naar de zone waar de meeple specialist is.
Goed welke acties kunnen we nu uitvoeren?
Heel wat, maar liefst tien bladzijden in de spelregels beschrijven uitvoerig wat iedere actie in de zones inhoudt. Ik som ze hier gewoon kort op, zodat u een idee krijgt van wat er allemaal te doen is in Thesauros
• Zone 1 is de werving. Hier werven we extra werkers, betalen doen we vanuit de HR-rekening. De extra werkers worden meteen ergens anders op het speelbord ingezet.
• Zone 2 dient voor research en ontwikkeling. Je doet één van de vier volgende acties: ofwel ontwikkel je een patent voor een beschikbare technologie ofwel koop je een voorwerp van een al ontwikkelde technologie ofwel doe je beide in één actie ofwel draai je een volgende technologie open. Doel van dit alles is punten scoren op het einde van het spel, geld ontvangen van medespelers, maar vooral jouw zodiac uitrusten met nieuwe technologieën (lees voorwerpen).
• In zone 3, de vlooienmarkt, koop je schatkaarttegels. Kosten worden betaald vanuit de AU-rekening (rode kamer). Schatkaarttegels heb je nodig om in zone 5 te kunnen duiken. Je weet wel naar schatten.
• In zone 4 reserveren en gebruiken we zeevliegtuigen, die dingen zijn handig om verworven technologische voorwerpen van en naar je zodiac te brengen. Heb ik al vermeld dat een zodiac een boot is? Zeevliegtuigen huur je vanuit jouw MU-rekening.
• Zone 5, de open zee, is het kloppende hart van Thesauros. Het is pas vanaf seizoen 2 van jaar 1 dat zone 5 geactiveerd is. In het eerste seizoen zijn er namelijk nog geen zodiacs op zee. Eens die aanwezig zijn, kan een speler vanuit zijn zodiac duiken en bewegen of hij kan eerst bewegen en dan duiken. Bewegen kan geld kosten (als je meer dan 2 velden wil bewegen), te betalen vanuit de MU-rekening. Hoe diep je kan duiken, hangt af van de verworven technologiekaarten. Onthoud, hoe dieper, hoe beter de te vinden schatten. Wel opgepast, haaien kunnen je duikbeurt verstoren. Enkel als je over een geschikt voorwerp beschikt, mag je duiken als er haaien in de buurt zijn. Haaien schrik je af met een dobbelsteen. Hoe verzinnen ze het?
• Zone 6, de mosselvissen, kies je als je niets anders hebt kunnen kiezen, bijvoorbeeld bij geldgebrek of alle andere plaatsen zijn al ingenomen. Bij mosselvissen win je geld of punten.
• Zone 7 is de haven en lagune. Hier koop je een extra zodiac, vaar je naar de lagune of stuur je je zodiac naar de open zee. Let wel, meeples die je hier inzet, keren niet meteen terug naar jouw rustzone. In de lagune vis je op voorwerpen die ofwel geld, ofwel een voordeel (extra schattegels of technologische voorwerpen) opleveren.
• In zone 8, het museum, proberen we vooral reputatiepunten te scoren door tentoonstellingsruimtes te financieren (te betalen vanuit onze AU-rekening) en schatten aan het museum te verkopen.
• Zone 9 gebruiken we om te adverteren. Advertenties betalen we vanuit de AU-rekening en leveren reputatiepunten op.
• In zone 10 bevinden zich de lokale autoriteiten. Hier probeer je vanuit jouw sluisfonds de autoriteiten om te kopen om jou de volgende ronde startspeler te maken. Iedere speler die een envelopfiche hier afgaf, mag een bod doen, minimaal $2. De hoogste bieder wordt startspeler.
Eens alle acties in volgorde zijn afgehandeld volgt de salarisfase. Voor alle ingezette werkers betaal je $2 vanuit de HR-rekening. De baas krijgt geen salaris. Als je jouw werkers niet kan betalen, verlies je reputatiepunten.
De laatste fase in een seizoen is de onderhoudsfase. Nu worden er nieuwe technologieën en schatkaarten toegevoegd. Gehuurde zeevliegtuigen keren terug en meeples en/of zodiacs worden in zone 7 vanuit de winkel en lagune terug naar de haven gebracht.
Als we al deze zaken(actieplanningsfase, acties afhandelen, salarisfase en onderhoudsfase) driemaal gedaan hebben, is een jaar afgelopen en volgt er een tussentijdse puntentelling. Je scoort punten afhankelijk van de spelersvolgorde in zone 10 in het eerste en tweede jaar. Na jaar 3, einde van het spel dus, leveren ook de schatten in de musea punten op. Ook de technologiepatenten, de gedode haaien en de schatkaarttegels scoren punten. Per $10 niet uitgegeven geld, scoor je ook nog 1 punt. In jaar 3 krijg je ook nog de punten van zone 10. Wie de meeste van die dingen heeft, punten dus, wint Thesauros.
Als je er nog niet genoeg van krijgt, kan je ook nog de Wetteloos-variant spelen. Nu doen huurlingen hun intrede waardoor de interactie tussen de spelers vergroot. Ik heb dit niet uitgeprobeerd. Ik heb voorlopig meer dan genoeg aan de basisversie van Thesauros. Je kan Thesauros ook solo spelen.
Beste spelvrienden, Thesauros is geen spek voor ieders spek. Dit is een expertspel pur sang. En zelfs voor die experts heeft Thesauros een leercurve. Je hebt minstens een volledig potje nodig om gewoon al de spelregels te leren kennen. Je hebt meerdere potjes nodig om alle finesses van het spel te doorgronden. En daar zit het hem juist. Een potje kan lang duren. De 45 minuten die op de speeldoos staan, is de speelduur voor één speler. Met vier spelers ben je dus minstens 3 uren zoet. Zelfs na meerdere potjes doe je amper iets van de speelduur af, want hoe beter je Thesauros beheerst, hoe dieper (lees langer) je zult nadenken over jouw volgende zet.
In Thesauros plan je niet alleen de acties die je jouw werkers wil laten uitvoeren (het workerplacementgedeelte), je plant ook een jaarbudget. Je dient vooraf goed te overwegen hoe je jouw geld zult verdelen over de verschillende rekeningen. Gelukkig staat op jouw spelerstableau duidelijk aangegeven vanuit welke rekening je de acties in de verschillende zones dient te betalen. Je kan altijd geld oversluizen van de ene naar een andere rekening, maar dit kost geld, geld dat je dan niet voor andere acties kan gebruiken.
Heel veel planning dus, heel veel nadenken, wat voor sommige spelers ten koste van het spelplezier zal gaan. Er zijn ook vele wegen naar de overwinning en opnieuw heb je een paar potjes nodig om al die wegen te leren kennen.
Qua vormgeving en thematiek zit Thesauros goed in elkaar. Je voelt je tijdens het spelen de baas van een firma. Je neemt werkers in dienst afhankelijk van de acties die je meent te moeten uitvoeren. Je gaat niet zomaar iedereen aanwerven, want na ieder seizoen moet iedereen betaald worden en onderweg aangeworven werkers kan je niet zomaar ontslaan. Vaak merk je tijdens een seizoen dat een gekozen strategie niet werkt, en dan moet je het geweer van schouder veranderen, wel rekening houdend met het vooraf ingeschatte budget. Je bent dus constant bezig met plannen en vooruit te denken, precies alsof je echt een bedrijf leidt. Maar willen we dat wel als we een bordspel spelen?
Zeker tijdens mijn eerste potjes voelde Thesauros dan ook eerder als werken aan ipv spelen. Andere spelers dwarsbomen vaak jouw planning door actieplekken bezet te houden of kaarten of tegels voor jouw neus weg te kapen. De interactie wordt blijkbaar nog verhoogd in de Wetteloos-variant.
Thesauros is geen spel dat je “even” speelt. Het is een denksport met een thematische jasje. Je voelt voortdurend de druk van planning, geld en timing, en dat maakt elke beslissing betekenisvol. Als je daarvan houdt, is dit een heerlijke, bevredigende puzzel met mooie groeiruimte: elk potje speel je slimmer, strakker en met betere timing. Maar het spel vraagt iets terug: focus en vooral een groep die het leuk vindt om stevig na te denken tijdens een spel en het niet erg vindt dat een spelersbeurt even op zich laat wachten. Daarom speel ik Thesauros het liefst met twee spelers. Je zult sneller een tweede potje willen spelen dan met vier.
Hoewel de spelregels zeer lijvig zijn en je vaak dingen moet herlezen, zijn ze toch vrij duidelijk opgesteld. De verschillende technologieën worden uitvoerig beschreven. Het is onvermijdelijk dat je bij de eerste potjes regelmatig het spelboekje zal moeten raadplegen. Tip, als je een eerste potje gespeeld hebt, lees je best de regels nog eens door. Veel zal duidelijk worden. Ik weet het, de lijvige regels en de vele kleine zaken waar je moet opletten bij bepaalde acties zullen sommigen afschrikken om Thesauros te spelen. Maar wie geen moeite heeft om tijd te investeren om een spel te leren kennen, zal Thesauros smaken. Andere spelers zullen zich hopeloos ergeren en dit ding aan zich voorbij laten gaan. Smaken verschillen nu eenmaal.
- Thesauros (999 Games, 2026)
- Auteur: Cédric Millet
- Artwork: Yann Valeani & Oscar Manuel
- 1-4 spelers vanaf 14 jaar
- 45-180 minuten
- https://www.999games.nl/product/thesau ... 184283356
- Adviesprijs: 69,99 euro
