Spel van het jaar in Zweden 2007

[Dierik]

De prijsuitreikingen blijven maar doorgaan. Ook in Zweden zijn de keuzes gemaakt (overgenomen van http://www.boardgamenews.com).

Beste familiespel: Portobello Market
Beste kinderspel: Die Nacht der Magier
Beste spel voor volwassenen: Khet

Ik heb nog geen van deze spellen gespeeld. Ik begreep dat Khet op Ducosim gedemonstreerd wordt, dus daar maar eens even langs....

Verder las ik via de volgende link Recensie Gamepack een positieve recensie over Portobello Market, dus ook dat verdiend wellicht mijn aandacht.

[Jerome]

Misschien ligt het aan mij, maar ik begin een beetje moe te worden van al die (Duitse stijl) spellen waarin een mechanisme opgesierd wordt met een willekeurig thema. Portobello Market had oorspronkelijk ook een ander thema, maar om marketingredenen is dat gewijzigd (althans zo herinner ik me uit de beschrijving in Spielbox, eerder dit jaar).

De ene keer sluiten thema en mechanisme beter aan dan de andere, maar ik heb me nog nooit in de Oudheid gewaand als ik Eufraat&Tigris speel, noch een uitvinder tijdens Leonardo, laat staan een piraat bij Cartagena. Dat is niet altijd even erg; Cartagena blijft een leuk spel. Het wordt echter irritant wanneer het ontwerp minder briljant is, bijvoorbeeld de markt in Hermagor.

[Peter Hein]

Ik ben bang dat het aan jou ligt, al ben je de enige niet. Zo heb ik minder met de zoveelste oorlogsimulatie. Dat hebben we nu toch wel zo´n beetje gezien?

Ik ben het met je eens dat bij sommige Duitse spellen het thema er een beetje bij hangt (een spel als Arkadia bijvoorbeeld), maar Eufraat en Tigris vind ik een erg ongelukkig voorbeeld. Het spelverloop in E&T hangt juist erg samen met het thema. Beschavingen ontstaan, breiden uit, krijgen conflicten en gaan daaraan ten onder of worden juist sterker. Daar had geen beter thema bij gepast.

Het thema van een spel kan op verschillende niveaus met het spelverloop samenhangen. In het ene uiterste heb je volledig abstracte spellen zoals de Gipf-reeks, aan de andere kant de hyperrealistische simulaties zoals ASL. E&T zit daar ergens tussenin.

[Dagmar]

Ik vind het vooral fijn als een thema zo goed bij het spel past dat het makkelijker wordt om de regels te onthouden omdat alles logisch is. Denk aan Funkenschlag, het is daar zo logisch dat je zowel grondstoffen, als fabrieken, als aangesloten steden nodig hebt dat het spel soepel speelt. Met een ander thema was ik waarschijnlijk gek geworden van de verschillende soorten combinaties van grondstoffen voor de fabriek (of wat het dan ook geworden was).

[Piet]

De ene keer sluiten thema en mechanisme beter aan dan de andere, maar ik heb me nog nooit in de Oudheid gewaand als ik Eufraat&Tigris speel, noch een uitvinder tijdens Leonardo, laat staan een piraat bij Cartagena. Dat is niet altijd even erg; Cartagena blijft een leuk spel. Het wordt echter irritant wanneer het ontwerp minder briljant is, bijvoorbeeld de markt in Hermagor.

Volgens mij gaat het er ook niet om dat je het gevoel hebt iemand anders te zijn. Ik denk dat het spelverloop veeleer het thema moet bevatten.
Laten we het voorbeeld nemen van een sterk gethematiseerd spel: Memoir '44. Ik heb mij in dat spel nog nooit een overwinnende Amerikaan gevoeld, noch een zieltogende Duitser. Niettemin sluit het thema heel goed aan bij de realiteit van de veldslag die je speelt.

Maar als je het had over Portobello Market, dan ga ik er volledig mee akkoord dat het thema er gewoon op geplakt is. Trouwens, ik vond het ook niet zo'n geweldig spel...

[Erwin]

Misschien ligt het aan mij, maar ik begin een beetje moe te worden van al die (Duitse stijl) spellen waarin een mechanisme opgesierd wordt met een willekeurig thema.

Zo willekeurig zijn die thema's meestal niet. Uitgevers zoeken wel degelijk naar een goede verbinding tussen spelmechanismen en het 'verhaaltje'. Met zo'n verbinding zijn de spelregels i.h.a. gemakkelijker te verteren en heb je tijdens het eerste potje eerder door wat ongeveer de bedoeling is. Een oppervlakkig (maar passend) thema maakt het leven van de gemiddelde speler gemakkelijker.

Aan de andere kant doen die "zwaar thematische" Amerikaanse spellen dat helemaal niet. Die zijn immers vaak voorzien van overdadig complete en ontoegankelijke regels.

(Uiteraard durf ik niet te beweren dat de overgang van spoorlijntjes naar marktkraampjes de kennismaking met Portobello wezenlijk heeft versoepeld..... )

[cymric]

Ah, laten we hier ook een discussie Eurosnoot vs. Ameritrash gaan houden . Voor mij is een leuk thema---met andere woorden, inkleding van de abstracte spelmechanismen---best een pluspunt. Niet alle spellen slagen daar even goed in en sommige zijn ook (te) vergezocht. Zoals Erwin opmerkte helpt het ook bij de speluitleg omdat je dan in wat normaler taal kunt spreken, en het niet heel wiskundig moet opschrijven. Je moet er toch niet aan denken dat de spelregels van Taluva er zó uitzien:

1. Zij Z een zeshoek.
2. Zij Z_v een verzameling van 7 elementen E_1 tot en met E_7.
3. Zij 'afbeeldingen' de verzameling van de combinatie van elk van de elementen van Z_v met Z.
4. Zij 'een tegel' een geometrische samenstelling van 3 willekeurig gekozen elementen uit de verzameling 'afbeeldingen'.
...

Hier word je stapelgek van. Je hebt op Boardgamegeek een aantal personen die het volgens mij echt zó beschouwen (en dus alle inkleding van het spel strippen), maar dit zijn volgens mij enorme uitzonderingen.

Aan de andere kant doen die "zwaar thematische" Amerikaanse spellen dat helemaal niet. Die zijn immers vaak voorzien van overdadig complete en ontoegankelijke regels.

Bij 'Ameritrash' gaat het voornamelijk om de inkleding, om het verhaal van het spel, en veel minder om de regels die aan het spel ten grondslag liggen. Dat een grote inkleding dan ook navenant veel regels nodig heeft, is dan logisch.

[Peter Hein]

Ah, laten we hier ook een discussie Eurosnoot vs. Ameritrash gaan houden .

Ik wilde het niet zeggen...

Ik denk dat voor de meeste mensen thema belangrijk is. Als iemand vraagt 'wat voor spel is X?' dan verwachten ze meestal eerst een beschrijving van de thematische setting en pas daarna iets over de spelmechanismen. Het minimale wat een thema doet is sfeer geven aan het spel en ervoor zorgen dat de regels soepeler overkomen. Bij spellen als Arkadia en Notre Dame is het thema vergezocht, maar voor de presentatie scheelt het een hoop. Alleen spellen met een minimum aan regels redden het zonder thema. Heersers der Woestijn zou zonder thema kunnen, maar waar waren we zonder die heerlijke kamelen?

Maar ik kan me bij sommige argumenten van de Amerispelers nog wel iets voorstellen. Het is gewoon een kwestie van voorkeur hoe belangrijk thema voor je is. Ik ben een Eurospeler en dus is thema voor mij eerder bijzaak dan hoofdzaak. Maar je kunt me wakker maken voor een lekker en sfeervol potje Heroquest of Runebound!

[Jerome]

Ho ho ho!

Mij heb je niet gehoord over Ameritrash, noch heb ik de loftrompet gestoken over wargames. Zoals Dagmar al zei 'klopt' het bij Funkenschlag wel, hoewel ook daar duidelijk een rekenkundig optimalisatieproces aan ten grondslag ligt.
Afgelopen avond speelde ik voor het eerst Roads&Boats, eveneens een hoop rekenwerk, maar je voelt dat je iets aan het opbouwen bent en probeert je logistieke zaken zo goed mogelijk voor elkaar te krijgen.
De opgeplakte thema's van Reef Encounter of Caylus voelen eveneens prima aan; er knabbelen visjes aan koralen, de koralen bedreigen elkaar ook al en ijverige garnaaltjes beschermen hun favoriete koralen, danwel een bouwplaats groeit langzaam van een nederzetting met houten hutjes tot een stad waarin prachtige gebouwen neergezet worden, en op de achtergrond verrijst langzaam maar zeker een kasteel. Dat zie je terug op het bord en de handelingen die je moet verrichten kun je je door het thema vrij aardig voorstellen.
Kan iemand mij echter uitleggen waarom Through the Desert beter te spelen wordt door toedoen van het thema? Nou ja, misschien klopt het toch wel omdat het spel zo gortdroog is als in de woestijn. Of waarom zou een landheer roem verwerven als er een stad gebouwd wordt met heel veel witte torens, of roze palazzos in die stad? Mauerbauer ja.

Vorige week kocht ik op een rommelmarkt een paar oude abstracte spelletjes, op eentje was zowaar een minimaal thema geplakt maar dat hield op bij het doosje, het bord was een droog lijnenspel waarop je je pionnen kon voortschuiven. Helemaal te Knizia, maar dan eerlijk. Alle franje om veel huidige spellen kan uiteindelijk niet verhullen dat je probeert een mechanisme onder de knie te krijgen.

Het kan ook anders.
In Twilight Struggle wordt de Koude Oorlog nog eens dunnetjes over gedaan, zonder dat er een leger op het bord staat. Het gaat om invloed en dus klopt het helemaal met het thema dat het uiteindelijk een meerderhedenspel is. Bovendien wordt het thema verder uitgediept omdat er door het uitspelen van kaarten telkens weer andere historische gebeurtenissen plaatsvinden. Veel regels? Niet echt, ik kan het sneller uitleggen dan Caylus of Reef Encounter.
Een ander voorbeeld is Bonaparte at Marengo (of meer recent Napoleon's Triumph). De ontwerper Bowen Simmons is er in geslaagd om een historische veldslag te vertalen naar een bijna abstract spel, waarin in de stijl van Stratego wel de positie, maar niet de sterkte van de tegenstander zichtbaar is. Er wordt niet gedobbeld, er zijn geen ingewikkelde tabellen, er is alleen strategie, tactiek en een spelbord dat je heel goed moet interpreteren om er je voordeel uit te halen.
Het grote verschil tussen deze twee voorbeelden en eerder genoemde spellen is dat de ontwerpers niet vanuit een mechanisme geredeneerd hebben, maar een onderwerp gekozen hebben dat ze oprecht interesseert, en vertaald hebben naar een spel (geen simulatie!).

Ik wil de spellen in de Duitse stijl niet neersabelen, helemaal niet. Juist die spellen hebben mij weer aan het spelen gebracht, en de deur open gezet voor een wereld die een diepere spelbeleving met zich meebrengt. Juist die beleving heeft mij kritischer gemaakt, en bovendien bewust van de relatie tussen thema en mechanisme. En hoe verder dat thema gezocht is, hoe minder interessant het spel voor me wordt.

[Erwin]

Ho ho ho!

Is dit een oppervlakkig kerstmannenthema? .....

[Jerome]

Ho ho ho!

Is dit een oppervlakkig kerstmannenthema? .....

He he he

Nou ja, mijn punt heb ik gemaakt en ik denk dat wel duidelijk is wat ik bedoel.

[cymric]

Alleen is het jammer dat je RE als voorbeeld noemt van 'opgeplakt' thema, want dat is nou net niet het geval. De inspiratie voor het spel is afkomstig van een documentaire van Attenborough over het leven in koraalriffen, en Breese heeft geprobeerd de aspecten daarvan in spelmechanismen te vangen. Dat is het omgekeerde van een opgeplakt thema: daar begin je met spelmechanismen en zoekt er vervolgens een thema bij.

[Jerome]

Alleen is het jammer dat je RE als voorbeeld noemt van 'opgeplakt' thema, want dat is nou net niet het geval. De inspiratie voor het spel is afkomstig van een documentaire van Attenborough over het leven in koraalriffen, en Breese heeft geprobeerd de aspecten daarvan in spelmechanismen te vangen. Dat is het omgekeerde van een opgeplakt thema: daar begin je met spelmechanismen en zoekt er vervolgens een thema bij.

Dat vind ik juist goed om te horen, en vergeef me mijn onwetendheid betreffende Breese's inspiratie. Het zal dan ook daarom zijn dat RE net wel goed aanvoelt (zoals ook al in m'n postje stond).

Maar hoe denk je over de andere voorbeelden die ik noemde? Geen ameritrash toch? Dan is het toch jammer dat we het maar al te vaak moeten doen met het opgeplakte gebeuren?

[cymric]

Ik kan daar eigenlijk geen goed antwoord op geven. Soms 'werkt' het thema, en soms niet. Notre Dame is bijvoorbeeld gekoppeld aan Parijs, maar als je het spel speelt zul je al gauw ontdekken dat het even goed 'Westminster Abbey' of 'Kölner Dom' of 'Het Paleis op de Dam' had kunnen heten. Dat irriteert me.
Lost Cities is een abstract kaartspel dat met het schatgraven werkelijk niets te maken heeft, maar juist doordat het niets met elkaar te maken heeft kan ik het ook eenvoudig negeren. In Notre Dame zit je wel degelijk in een middeleeuwse stad te rommelen.
Dirk Henn is een zeer bijzonder geval omdat je dezelfde spellen in verschillende thema's met elkaar kunt vergelijken. Ik vind Carat leuker dan Die Gärten der Alhambra omdat het in wezen ook een abstract spel is en dat tuinengedoe alleen maar is gedaan om het spel te koppelen aan het veel succesvollere Alhambra. Rozenkoning vind ik door de historische Rozenoorlog meer sjeu hebben dan landjepik van cowboys in Texas. (Mijn vriendin vindt het ook beter vanwege de rozen---ze houdt van die bloemen.)
Kreta is een meerderhedenspel zoals er zovelen zijn en heeft weinig met Kreta te maken, maar ik en mijn vriendin waren het jaar dat het uitkwam op Kreta geweest (met 'n leuke autorondreis) en alhoewel we het spel zelf niet echt super vonden zullen we nu toch proberen het ergens op de kop te tikken juist vanwege dat niet-erbij-passende thema.

Dat wil overigens niet zeggen dat ik het thema van een thematisch spel altijd even prettig vind, alhoewel het wel een stuk zeldzamer is: Caylus is daar een voorbeeld van. Ik kan bij het spelen van dat spel (of het kleinere broertje) niet voorstellen dat ik bezig ben met de bouw van een kasteel: het zwaartepunt ligt immers op het zo efficiënt mogelijk aflopen van de weg met ambachtslieden met speciale mogelijkheden. En dat kasteel, ach, ik krijg er punten of fiches voor en dat het een stuk toren, vesting of muur is moet ik maar geloven.

Het is zelfs mogelijk dat het thema van het spel ijzersterk is, maar het spel te wensen overlaat. Section X is een geweldig idee, maar de regels lijken niet goed bij het idee van een gevangenisuitbraak te horen. En over Siena begin ik niet eens.

In de meeste gevallen vind ik de combinatie spelmechanismen / thema wel okee tot goed, soms irriteren ze me. En ik kan geen logische verklaring geven waarom sommige thema's bij mij wel werken en andere niet. Ik zie daarentegen wel de voordelen om spellen van een thema te voorzien, want je wilt niet in droge wiskundige taal de mechanismen uitleggen. Daar word je gewoon niet vrolijk van. Er zijn mensen die dat juist prefereren (op BGG loopt er ééntje rond, die zou eens Geek of the Week moeten worden) maar ik eet mijn schoen op als hun aantal boven de 10 ligt. Verhaaltjes onthouden gewoon makkelijker, ook al heeft het verhaaltje niet veel te maken met het spel.

[Dagmar]

Ik denk dat thema's ook belangrijk zijn voor de verkoop van spellen. Ik kan me nog herinneren dat voor het internettijdperk (in mijn tijd niet zo lang geleden) ik een keer met vriend-lief een spel ging kopen. We wisten niets van de spellen en dan kies je dus het spel met het meest aansprekende thema.

En zelfs nu met alle informatie die er is, blijft een thema en de uitvoering van een spel voor mij een belangrijke reden om een spel wel of niet te kopen. Een spel dat zich afspeelt in het Wilde Westen heeft een veel kleinere kans om met mij mee naar huis te mogen dan een spel dat zich afspeelt in een sprookjesbos. Memoir '44 heb ik nooit gekocht omdat het thema mij niet aansprak, BattleLore mocht daarentegen meteen mee naar huis en dat zijn toch spellen die drijven op eenzelfde spelmechanisme.